
1546-1550-li yillar Beldenin bilinen ilk kurulus yillaridir. Osmanli imparatorlugu-nun Kanuni Sultan Suleyman Han doneminde yapilan Osmanli - iran savaslari sonrasinda Anadolu- dan kacip gelen uc ailenin birlesiminden meydana gelmistir. Osmanli ticaret yolu olan ipek Yolu-nun bir kolu uzerine yerlesen bu uc aile daha sonra Deliilyas-in bugunku yerlesim yerine gelerek ilk defa yerlesimin baslamasini saglamislardir. ilk zamanlar ticaret yolu uzerinde baslayan yasam, zamanla ticaret yollarinin canliligini ve onemini yitirmesi uzerine koy, sulak bir mevkii olan -Ellez ureni- denilen yere tasinmistir. Bir sure burada devam eden yasam , nufusun cogalmasi ve daha sulak bir yer olmasi bakimindan tekrar -urenin Suyu- denilen yere kaymis ve bir zaman da burada devam etmistir. Burada da fazla tutunamayan halk bir cay yataginin etrafina yerlesmeye baslamistir. ilk zamanlar Ermeni ve Cingan (uingene) larla devamli birliktelik daha sonra sadece Deliilyas-in bugunku halkina kalmistir ki halkin geneli birbirine akrabadir.
Deliilyas Belediyesi 1965 yilinda kurulmus ve ilk Belediye Baskani ismail Hakki AKBULUT zamaninda elektrik ve suya kavusmustur. Gecmiste parlak donemler yasayan Deliilyas-ta Karakol halkin rahatsiz olmasi nedeniyle kaldirilmis, Siyasi nedenlerle ilce olma hakkini kaybetmis, unemini yitirmesi nedeniyle bezir yagi fabrikasi kapanmis ve bircok kurum kapatilarak Deliilyas-in gelismesine darbe vurulmustur. Gecmis Donemlerinde Belediye Benzinligi, Hamam, Firin, Kaynak Atolyesi, Hali Kursu, Marangoz Atolyesi, PTT subesi, TEK subesi, Halk Kutuphanesi gibi kurumlar hizmet verirken bugun hic biri kalmamis ve tarihin karanlik sayfalarinda yerini almistir. Deliilyas-ta su anda Belediye, ilkogretim Okulu, Tarim Kredi Kooperatifi ve Saglik Ocagi disinda resmi kurum bulunmamaktadir. Beldede yedi bakkal, bir tupcu, bir hirdavatci hizmet vermektedir. Beldenin onemli sorunlarindan biri issizlik, digeri de doktor ve saglik personelinin olmamasidir. il ozel idaresine ait hali kursu binasi bes yil sureyle okula devredilmistir.
Kasaba halkinin cogu tarim ve hayvancilikla ugrasir. Belde ve il disina cok sayida goc veren Deliilyas-in goc sebeplerinin basinda issizlik ve ogrenciler gelir. Genclerin buyuk bir cogunlugu is icin istanbul-u tercih eder. Altin ve asfalt, beldenin gozde meslekleri arasindadir. 2005 yili icerisinde Yesilyurt mahallesine kurulan pompa istasyonu nedeniyle de bir cok gencimiz gecici de olsa calisma imkani bulmustur. Bunun disinda Sarissa (Kusakli) kazisi da bazi genclere is imkani sunmaktadir.
Beldenin iki baraji ve agaclik alanlari piknik yapmaya gelenleri agirlamaktadir. Belediye Degirmeni haftanin yedi gunu, gece gunduz hizmet vermekte, son sistem makinelerle un, bulgur, yarma ve hayvan yemi ogutulmektedir. Beldenin cevre duzenlenmesi ve alt yapisinin buyuk bir bolumu Mustafa ERDEMLi zamaninda yapilmis ve ayni donemde yerel tv istasyonu ile dort kanal yansitilmistir. su anda Belediye Baskani Haci DEMiRKOPARAN alt yapi ve cevre duzenleme calismalarini aldigi yerden surdurmektedir. Beldede bir cami ve kuran kursu bulunmaktadir. ilce Muftulugu tarafindan her yil bayanlar icin bayan hoca getirilmektedir.
Beldemizin egitim duzeyi oldukca iyidir, bircok ogretmen, doktor, hakim, avukat ve hatta milletvekili yetismis, devletin cesitli kurumlarinda gorev almislardir.
Beldede bulundugu bolge itibariyle kislar cok soguk gecer. Yazlar ise sicaktir ama fazla uzun surmez. Tarim urunu olarak en fazla Bugday, arpa, cavdar ve pancar yetistirilmektedir. Sulama goletlerinin yapilmasindan sonra Pancar ekimi koylunun gecim duzeyini bir miktar artirmistir. Nadir olarak patates ekimi yapilir. Halkin hayvancilikla ugrasmasi nedeniyle yem bitkileri yetistirilir. Son yillarda sera urunleri de yetistirilmektedir.
Toprak evler zamanla yerini betonlasmaya birakmaktadir. Hayvancilik ile ugrasan halkin yerlesim yeri icerisinde bulunan ahirlari bircok sorunu beraberinde getirmekte ve hem goruntu, hem de saglik acisindan zararli olmaktadir.
Deliilyas-in taninmasinda onemli unsurlardan birisi de Celal Oglan (ipek Mendil) Turkusunun bu topraklardan dogmasidir. Ayrica cok sayida Turku, Agit ve siir derlenmeyi beklemektedir.
Koyumuz, Altinyayla ilcesine 8 km, Sivas iline 85 km, tipik bir Anadolu koyu gorunundedir. Altinyayla ilcemizin kuzeyinde yer alir.