04-18-2008, 04:19 PM
[b]Sivas 'ın Yetistirdiği Değerli Kişiler
Saglam tarihi dokusunu “Gölyerinden su eksik olmaz” atasözünü teyit edercesine, Selçuklu, Ertana, Danismentli ve Osmanli bileskesi ile meydana getirdigi bir medeniyet besigi olan Sivas, yetistirdigi büyük sairler, bilim ve devlet adamlari itibariyle, verimli bir beldedir.
Ahi Emir Ahmed (1244)
Eldeki bilgilere göre H.660 veya 662 yillarinda dogdugu tahmin edilen Ahi Emir Ahmed muhtemelen Horasan'lidir. Daha sonra Anadolu topraklarina intikal ederek önce Bayburt'ta yerlesmis, sonra Sivas'ta karar kilmistir.
Esnafi manevi bakimdan disipline eden Ahilik mektebinin önemli temsilcilerinden olan bu kisinin vakif kayitlarinda tam ismi “Ahi Emir Ahmed Bin Zeynül-Hacc” olarak belirtilmistir.
Halen Vakiflar Bölge Müdürlügü tarafindan onarilan Sivas merkezinde Ögretmenevi yaninda bulunan türbesinde yatmaktadir.
Ebu Abdullah Ali Bin Mehmed Es-Sivasi (.....–1302)
Erdemli bir insan olup hekimligi ile söhret bulmustur. Selçuklu Emirlerinden “Yesbek” namina yazdigi “Kitab-i Iksir-il Hayat Fi Telhis-i Kavaid-il Muacelat” ismindeki hekimlikle ilgili eserin ön sözü Arapça, esas bilgiyi ihtiva eden kismi Farsçadir. “Akd-ül Cem'an” adli eserde yazili oldugu gibi Emir Yesbek Amasya'da Selçuklu saltanatina bagli olarak hüküm süren Tacüddin Altun-bas'in Atabeyi olup, Hicri 718'de çikan bir karisiklikta katledilmis ve çocuklari Misir'a kaçmistir.
Kadi Burhaneddin Ahmed (1345–139
Kendi saltanati zamaninda yazilan (Bezm-ü Rezm) adli eserde belirtildigi üzere aslen Oguzlarin Salur boyundan olan Kadi Burhaneddin Ahmed, Hicri 745 tarihinde dünyaya gelmis, erdemli bve bilgin bir zat olmasina ragmen hükümet ve siyaset arzusu basini belaya ugratmistir. Sivas Hükümdari olarak “Emir Kadi” namiyla söhret bulmus, yakin çevresinde basladigi tahsilini Misir'da tamamlamistir. Kiymetli telif eserleri sunlardir:
Bir nüshasi Ayasofya Kütüphanesi'nde bulunan Arapça “Iksir-üs Saadat-i Fi Esrar-i Ibadat” ile “Telvih” adli esere “Tercih” ismiyle yazdigi yorumdur. Ayrica; Arapça, Farsça, Türkçe siirleri vardir. Divaninin tek nüshasi Londra Kütüphanesi'nde bulunmaktadir.
Hicri 800 yilinda Akkoyunlu Asireti ile yaptigi kavgada öldürülmüstür. Sivas'ta kendi adiyla anilan mahalledeki türbede yatmaktadir.
Ahmed Bin Abdullah Es-Sivasi (.....–1384)
1384 yilinda vefat eden Ahmed Bin Abdullah, bilgin ve erdemli bir zat olup, hekimlik yapmistir. (Iksir-üs-sade, Et-Tercih, Serh-üt Tenkih) önemli telif eserlerinin yaninda bir de Divan'i bulunmaktadir.
Ahmed Bin Mahmud Es-Sivasi (....–1387)
Sivas'ta dogmus ve Hicri 803'de vefat etmistir. Dini ilimler sahasinda taninmis olup, önemli telif eserleri sunlardir. (Risalet-ün Necat), (Riyad'ul Irhad), (Serh-u Feraiz-u Siraciye), (Uyun-u Tefasir).
Kemaleddin Ibn-i Hümam Es-Sivasi (1374-1445)
Fatih devri ulemasindan olup, H.790 yilinda dogmus ve 861 yilinda vefat etmistir. Mensubiyeti itibariyle Sivaslidir. Dedesi Sivas'tan Istanbul yoluyla Misir'a göç etmistir. Tam ismi Kemaleddin Ibn-i Hümam El-Iskenderi Es-Sivasi'dir.
Ilimdeki yüksek payesi sebebiyle sagliginda “Seyh-us Suyuh” (seyhlerin seyhi) lakabiyla anilmis olup birçok eseri bulunmaktadir.
Sehabüddin Ahmed Es Sivasi (....–H.860)
Tefsir bilginidir. Sivas'ta dogmus ve beldesi alimlerinden ögrenimini tamamlamistir. Hicri 860 tarihinde burada vefat etmistir. (Ayaslug) istasyonundan Kusadasi'na giden eski sosenin sol tarafindaki tarlalar içerisinde gömülüdür. Çesitli konularda birçok eseri vardir.
Hüsrev Bin Mehmed Es-Sivasi (....-1470)
(Molla Hüsrev) adiyla söhret bulan, Hüsrev Bin Mehmed, Sivas-Tokat arasinda iskan edilen Türkmenlerden Arsak Kabilesine mensuptur. Hicri 886 yilinda Istanbul Kadisi iken vefat etmis ve naasi Bursa'ya nakledilerek Zeyniler Semtindeki kendisinin yaptirdigi medrese yakinlarinda defnolunmustur. Birçok konuda eserleri mevcuttur.
Ibrahim Bin Hasan Es-Sivasi Et-Tennuri (....-1471)
Hicri 887 yilinda vefat eden ve Ebrahim Tennuri namiyla söhret bulan bu zat, Türk tasavvufunda önemli yeri olan “Güzar-i Manevi” adli eseri tasnifiyle söhrete ulasmistir. Konya'da Mevlana Sari Yakub'dan ders almis, tahsilini tamamladiktan sonra Aksemseddin (K.S)ya kapilanmistir. Gülzar-i Manevi adli el yazmasi eseri bazi kütüphanelerde mevcuttur.
Molla (Mehmed) Hüsrev (....-1480)
Din bilgini. Sivas'ta medrese ögrenimi gördükten sonra Edirne'ye geldi. Müderrislik yapti. Edirne Kadisi, sonra da Rumeli Kazaskeri oldu. II.Murad döneminde Varna Savasina katildi. Istanbul'un alinisindan sonra kadi olan Hizir Bey ölünce onun yerine getirildi. Daha sonra seyhülislam oldu. Birçok ögrenci yetistiren Hüsrev molla siirle de ugrasti. Fikiha, usule ve tefsire iliskin yapitlari vardir.
Hasan Pasa (...-1566)
Kanuni devri vezirlerinden olan Hasan Pasa Sivas'lidir. Kapici basi iken 1561 yilinda Yeniçeri Agasi olmus, 1562 yilinda Rumeli Valiligi'ne tayin edilmistir. 1566 yilinda vefat etmistir.
Muharrem Es-Sivasi (....-1584)
Semseddin-i Sivasi'nin büyük biraderidir. 1584 tarihinde Zile'de vefat etmistir. En önemli eseri Nahivden (Fevaid'i Ziyaiyye)'dir.
Kendi el yazisi ile yazdigi (Hidaye) nüshasi Nuru Osmaniye Kütüphanesi'ndedir.
Behram Pasa (16.YY.)
Sivas'a büyük hizmetleri olan Behram Pasa, Osmanli Saray Mektebi Enderundan yetismistir. Sultan II.Selim B.Murad Han'in zamani idaresinde çaliskanligi ve kabiliyeti ile yükselmistir. Kursunlu Çifte Hamamlari ile hemen bu hamamlarin yaninda olan ve kendi adiyla anilan Behrampasa Hani'ni yaptirmistir. 1549 yilinda Diyarbekir, daha sonra Bagdat Beylerbeyligi yapmistir. En son görevi olan Rumeli Beylerbeyligi esnasinda vefat etmistir.
Ali Aga Camii'ni yaptiran ve bu camii mezarliginda gömülü bulunan Mustafa Bey de Behram Pasa'nin ogludur.
Feyzullah Bin Semseddin Ahmed Es-Sivasi (...-1616)
Din bilginidir. Sivas'ta dogmus ve Hicri 1032 yilinda vefat etmistir. Ibn-i Malik'in “Serh-ul Mesabih” adli eserine (Ziya-ül Mesabih) adiyla bir yorum yazmistir.
Ismail Bin Sinan Es-Sivasi (....-1632)
Din bilginidir. Hicri 1048 yilinda Sivas'ta öldü. Klasik dini ilimleri Abdülmecid Sivasi'den tahsilen ögrendi. (Feraid) ismindeki Mülteka Serhi ile (Risalet-Üs-Sagir vel-Kebir) baslica eserlerindendir. Feraid'in bir nüshasi Ayasofya Kütüphanesinde bulunmaktadir.
Abdülmecid Bin Muharrem Es-Sivasi (1563-1639)
Din bilginidir. Sultan III.Mehmed'in davetine uyarak Istanbul'a gelmistir. Hicri 1049 yilinda vefat etmis ve Eyüp'de Nisanci Dergahina defnedilmistir. Siirlerinde “seyhi” mahlasini kullanirdi. Telif eserleri basilmamis ancak, el yazisi ile çogaltilmistir. Birçok konuda eserleri bulunmaktadir.
Abdulkerim Bin Abdullah El-Vaiz Es-Sivasi (....–1633)
Din bilginidir. Sivasta dogdu ve Hicri 1049 yilinda öldü. El-Camü-n-Nüfus adli telif bir eseri vardir.
Recep Sivasi (....-1640)
Semseddin-i Sivasi'nin (K.S) kardes çocugu ve damadi olan bilgin bir zattir. Eserleri basilmamis olup, yalniz (Necm'ül Hüda Fil Menakib-I Selh-i Semseddin Ebi Sena) adli eseri basilmistir.
Abdülahad Sivasi (....-1645)
Hicri 1061 yilinda vefat etmistir. (Muhabbet-ül-abdi lirabbihi, divan-üs Soffiyye, Surutu-talebil-Ilmin-Nafi) adlitelif eserlerindendir.
Sems-i Semseddin Ahmed Es-Sivasi (1520-1597)
Din bilginidir. Tokat'ta bulunan Arakiyyecizade Semseddin Efendi'den ders aldi. Tahsilini Istanbul'da tamamladi. Hicri 1006 tarihinde vefat etti. Sivas Meydan Camii avlusunda bulunan türbesinde gömülüdür. Birçok alanda eserleri bulunmaktadir.
Sivasli Müftüoglu (....-174
Hicri 1161 yilinda vefat etmistir. (Ayn-ül-Hayat) adli eseri bulunmaktadir.
Numan Efendi (Sari Hatipzade) (....-176
Devrin bilgin ve erdemli kisilerinden Seyh Ahmed Efendi'nin oglu olan Müftü Numan Efendi, Sivas'in Sari Hatip Ogullari ailesine mensuptur. Konagi, yaptirdigi çesmesi ve
kütüphanesi Ulu Camii'nin batisina düsmektedir. Hicri 1182-Miladi 1768 yilinda vefat etmis kütüphanesi ile çesme arasindaki aile kabristanina defnedilmistir.
Büyük Türk Halk Musikisi sanatkari ve derleyicisi Muzaffer SARISÖZEN'de Sarihatipogullari ailesine mensup olup, Müfti Numan Efendi'nin torunlarindandir.
Ivazzade Halil Pasa (....-1804)
Sadrazam Ivaz Mehmet Pasa'nin oglu. Babasinin yüksek makamindan dolayi çabuk ilerledi. Mirahur, Çavusbey Tütün gümrügü emini, Sadaret kethüdasi, Rumeli Valisi, Hatin muhafizi oldu. Sadrazamliga getirildi. (1769) Serdar-i ekrem sifati ile Rus Savaslarina katildi. Kartal Sahrasinda bozguna ugradi. Önce vezirligi alindi. Filibe'ye sürüldü. Sonra affedilerek Egriboz, Bosna, Selanik ve nihayet Sivas Valiligine getirildi. 1777 yilinda vefat etti.
Mur Ali Baba (....-1804)
Halk arasinda Mor Ali Baba namiyla taninan Mur Ali Baba'nin asil adi Mehmed b.ahmed'dir. Kerkük Türkmenlerindendir. Hicri 1301 (1804)de vefat etmistir. Mur Ali Baba Camiisinin bulundugu yerde gömülüdür. Tenbih-üs-salikiyn adli basilmamis el yazmasi bir eseri bulunmaktadir.
Sidki Efendi (Sidki-i Sivasi) (1809-1865)
Divan Sairi. Yagcizade Ömer Sidki Efendi, 1809 tarihinde Sivas'in Ferhat Bostani Mahallesi'nde dogdu. Iyi bir ögrenim gördü. 1833 yilinda nüfus katibi idi, 1838 de Sivas Nüfus Mukayyiti oldu. 1839 da bu görevine “erbab-i resid ve fetanetten oldugu” gerekçesiyle Hafik ilçesi Görmasli Asireti Nüfus mukayyitlikleri de eklendi. Bu sirada adindan bahsedilirken Ömer Sidki Beyefendi denilmektedir. Fakat ömrünün sonlarina dogru Sidki Efendi olarak anildi. Bir görevi de, avlusunda Kanuni Sultan Süleyman'in oglu Sahzade Beyazit ve torunlarinin gömülü bulundugu Melik Acem Zaviyesi'nin türbedarligi idi. Sidki Efendi kudretli bir divan sairidir. Henüz 28 yasinda iken Erzurumlu Emrah'in takdir ve hayranligini kazanmisti. Gazellerinde çok basarili olan Sidki, düsürdügü tarihlerde ise çok agdali bir dil kullandi. Siirlerine yazmalarda ve eski cönklerde rastladigimiz Sidki-i Sivasi'nin elimize ulasan az sayidaki kosmalari devrin modasina uyarak yazdigi düsünülebilir. Kosmalari da gazelleri gibi basarili olup dili Osmanli kalem efendisine yakisir biçimdedir. Tapsirmali sairlerle siirleri karistirilan Sivasli Sidki'nin en çok Tarsuslu Sidki ile siirleri karistirilmistir.
Abdülkadir Gulami (1854-1886)
Mur Ali Baba'nin büyük ogludur. H.1273 yilinda Sivas'ta dogmustur. Ilk tahsilini babasindan ve Altinoglu Mehmed Efendi'den aldigi derslerle tamamlamistir. Takiben Sivas'in o zaman en meshur ulemasindan olan “Ehramizade haci Mehmed” Efendi'den diploma almistir.
Sivas'in ilk Milli Egitim Müfettislerindendir. Sivas, Amasya, Tokat, Çorum ve Sebinkarahisar'in merkez ve mücavir alanlarinda ilk resmi okullarin açilmasinda da öncülügü ve büyük hizmetleri olmustur.
Gulami'nin H.1291 yilinda “Matbay-i amire” tarafindan basilmis bir “Divani” vardir. “Tac-ül muhakkikiyn ve Mirc-il-müstakiyn” adli eserleri basilmamistir.
Babasindan dört yil sonra 1889 yilinda vefat etmistir.
Fazlullah Moral (1878-.....)
Mur Ali Babanin torunu ve Gulami Abdulkadir Efendinin ogludur. 1878 yilinda Sivas'ta dogmustur. Babasi gibi güzel yazan bir sair olan Fazlullah Moral'in siirleri didaktik bir hususiyet gösterir. Mutasavvif bir aile ocaginda yetistigi için eserlerinde tasavvufi ve ahlaki görüsler yer almistir.
Meslek hayatinda Amasya, Tokat, Urfa, Mardin, Sebinkarahisar ve Sivas Lisesi'nde, Sivas Ögretmen Okulu'nda Türkçe, Arapça, Farsça, Mantik ve Felsefe dersleri okutmus, Sivas Dar'ül Hilafe Medresesi'nde uzun müddet müdürlük yapmistir.
Bu kültürel hizmetlerin yaninda Erzurum Kongresi'ne Sivas temsilcisi olarak katilmak suretiyle de vatanin kurtulusuna vesile olan çalismalara katilmistir.
Nüzhet Efendi (Deli Nüzhet Sivasi) (....–188
Devrinin önde gelen ediplerinden erdemli bir kisi olan Nüzhet Mehmet Efendi, Sivas'ta dogmustur. Matbuat Müdürlügü ve benzeri bir çok devlet gürevinde bulunmus, 1888 yilinda Sivas'ta vefat etmistir.
Edebiyat kurallarini ihtiva Mana-yi Kitab) en önemli eseridir.
Abdulkadir Bin kör Ali (....-1894)
Sivas'ta dogmus ve Hicri 1310 yilinda vefat etmistir. Türkçe siirlerini kapsayan bir Divan-i bulunmaktadir.
Halil Rifat Pasa (....-1907)
29 Aralik 1882 yilinda Sivas Valiligi'ne atanmistir. Bölge itibari ile eyalet merkezi olan ve dört sancagi bulunan Sivas'ta Halil Rifat Pasa bilhassa yol, içme suyu, okul, tarim ve orman alanlarinda unutulmaz hizmetler yapmistir. Trabzon-Canik (Samsun) Elazig-Malatya-Hasan Çelebi sinirina kadar 410 kilometrelik Bagdat yolunu yaptirmis bu yol üzerinde 314 köprü ve 829 menfez insa etmistir. Çamlibel'e kendi parasi ile bir çesme yaptirmistir. Tokat-Niksar Ünye'ye kadar olan 76 kilometrelik soseyi, ayrica Kelkit Irmagi üzerinde 630 metre uzunlugunda 41 gözlü Hamidiye adli köprüyü ve bunlar disinda 55 köprü ile 32 menfez insa ettirmistir. Yozgat-Çorum sinirina kadar 63 kilometre yol açtirmis ve köprüler yaptirmistir. Merzifon-Osmancik Ilçesi arasi yolu 59 kilometrelik bir sose ile baglattirmistir. Sebinkarahisar'dan Trabzon ve Giresun illerine kadar, 64 kilometrelik bir yol ile Sivas-Hafik-Zara-Koyulhisar -
Mesudiye ve Ordu illerine kadar 212 kilometrelik sose, 92 köprü, 300'den fazla menfez yaptirmistir. Ayrica Sivas'in kasabalarinin ve bir çok köyün yollarini insa ettirmistir. Yol davasindaki su sözü tarihe geçmistir. “Gidemedigin yer senin degildir”
Bütün bu hizmetleri sonunda Sivas'tan görev icabi ayrilarak Izmir'e tayin olmus ve 1907 yilinda vefat etmistir.
Vali Muammer Bey (1874-)
1874'de Istanbul'da dogmustur. Mülkiye mezunudur. Fransizca, Arapça, Farsça ve Ermenice dillerini bilirdi. Memuriyete 1899'da Sivas Vilayet Maiyet Memurlugu ile baslamistir. 1902'de Hafik Kaymakam vekilligi yapmis, ayni yil Kangal Kaymakamligi'na atanmistir. 1908'de bu tarihte Sivas'a bagli olan Aziziye Kaymakamligina getirilmis, 1909'da Kayseri Mutasarrifligina terfi etmis, 1911'de Adana Valiligine oradan Konya Valiligine, 1913'de Sivas Valiligine atanmistir.
Vali Muammer Bey 1923 yilinda Sivas milletvekili seçilmistir.
Ihramcizade Ismail Hakki Efendi (1880-1969)
1880 yilinda Sivas'ta dogmustur. Dedelerinin Kabe'nin ihramini degistirmek gibi bir görevi oldugundan aile isimleri “Ihramcizade” olmustur.
Ulu Camiyi onarmasi, birçok köye su getirmesi, köprü ve 27 adet çesme yaptirmasi önemli hayir islerindendir. 1969 yilinda vefat etmistir.
M.Samih Fethi (1886-)
Mehmet Samih Fethi, 1886 yilinda Sivas'ta dogdu. Sivas'in Alaaddin Pasalar ailesine mensuptur. Samih Fethi muntazam bir ögrenim gördükten sonra Sivas lisesi'nde Tarih ve Cografya ögretmeni olarak görev yapmistir. MeshurTurhan Tan ve Bedia Tan'in babasidir.
Hayri LÜTFULLAH (1889–1930)
Sigircizade Hayri Lütfullah adi ile taninir. 1889 yilinda dogmustur. Hukuk Fakültesine devam etmistir. Kuvvetli bir yazar ve sairdir. Belediye reisligi de yapmis, Kizilirmak gazetisinde makaleler yazmistir. 1930 yilinda ölmüstür.
Mehmet Sükrü AKKAYA (1894-1971)
Yazar, dilbilimci. Orta ögrenimini Kuleli Askeri Lisesi'nde tamamladi. Harbiye mektebindeki ögrenimi sirasinda orduya alindi. Çanakkale Savasi'na katildi. 1927'de askerlikten ayrilarak dil ve tarih ögrenimi için Almanya'ya gitti. Türkiye'ye döndügünde Türk Dil Kurumu uzman üyesi oldu. Dil ve Tarih-Cografya Fakültesi'nde doçent olarak görev aldi. 1959'da emekliye ayrildi
Eflatun Cem GÜNEY (1896-1981)
Kendinin çogu kez sohbetlerinde açikça ifade ettigi gibi 1896 dogumlu olan merhum Eflatun Cem soyca Sivas'lidir. Çocuk yasta babasini ve annesini kaybetmis, büyük güçlükler içerisinde 1917-18 ders yili sonunda Sivas Sultanisini (lisesi) bitirmistir. Birçok ilim ve san'at adami ile her sahada büyük sahsiyetlerin yetismesine vasita olan merhum Eflatun Cem fiilen elliiki yil devlet ve millet hizmetinde bulunmustur.
Büyük emek ve uzun çalismalar neticesinde 62 kitabi yayinlanmis olan yazarin eserleri yedi bölümde tasnif edilebilir: Masallar (30 kitap), Halk Hikayeleri (6 kitap), Halk Fikralari (1 kitap), Asiklar ve Siirleri (6 kitap), Halk Bilimi (2 kitap), Halk Egitimi (13 kitap), Siir ve Nesir (3 kitap)
Eflatun Cem halk edebiyati ve folklor alaninda hem teorisyen hem de uygulamaci olarak büyük çalismalar yapmistir. Kerem ile Asli, Tahir ile Zühre gibi halk hikayelerimizin bizlere ulasmasini o saglamistir.
2 Ocak 1981 yilinda vefat etmistir.
Muzaffer SARISÖZEN (1899-1963)
Muzaffer Sarisözen 1899 yilinda Sivas'in Camii Kebir (Ulu Camii) mahallesinde dogmustur. Babasi Sari Müderris Hüseyin hüsnü Efendi, annesi Zeliha Hanimdir. Aile ismi “Sarihatipzadeler” ya da halk arasinda maruf olan sekliyle “saçlilar”dir.
Sarisözen sanatçi bir ailenin bes erkek çocugundan en küçügüdür. Agabeyleri; Rüstü Sarisözen, Sirri Sarisözen, Fehri Sarisözen, Abdülkadir Sarisözen'dir.17.Yüzyilin divan sairlerinden meshur müftü Numan Efendi de bu ailenin en büyügüdür.
Ilkögretimini Sivas Sultanisinde (lisesi) tamamlayan Sarisözen Birinci dünya ve Kurtulus Savaslarini müteakip Ögretmen Yardimciligi imtihanini vererek ögretmenlik
görevine baslamis, müzik kabiliyetinin farkina varildiktan sonra, sivas ili hesabina “Istanbul Belediye Konservatuari'na gönderilmistir.
Muhtelif orta dereceli okullarda müzik ögretmenligi yapmis, ciddi bir bati müzigi egitimine imkan saglamak için özel bir müzik okulu açmis, ancak çevrenin bütün takdir ve tesviklerine ragmen bati müzigi ögrenmeye istekli gençler bulunamadigindan okul kapatilmistir.
5 kasim 1931 yilinda A.Kutsi Tecer ile beraber “Sivas Halk Sairleri Bayrami”ni gerçeklestiren Sarisözen bütün hayatini Türk Halk Musikisinin temel yapi taslari olan türkü ve halk çalgilarini derlemeye vakfetmis 1937-1953 yillari arasinda 10.000 civarinda türkü ve 10 kadar halk çalgisi derlemistir. 1953 yilinda Izmir, 1954 yilinda Istanbul Radyosu “Yurttan sesler” topluluklarini kurmustur.
Radyodaki çalismalari esnasinda, halk müzigi sanatçisi “Neriman Altindag” ile evlenmis, bu evlilikten “Melili” adinda bir ogullari olmustur.
1949-1950 yillarinda yine ilk defa onun gayretiyle “Halk Oyunlari Toplulugu”muz Milletlerarasi yarismalara katilmis ve basari kazanmistir.
Derleme ve icra çalismalarinin yaninda yayin yapmayi da ihmal etmemis, büyük bir heyecanla kaleme aldigi makaleleri muhtelif dergilerde yayinlamistir.
“Seçme Köy Türküleri”, “Yurttan Sesler”, “Türk Halk Musikisi Usulleri” en önemli eserlerindendir.
Ömer ALTUG (1905–1965)
Bestekar ve Tanburi Ömer Altug, 1905 yilinda Sivas'ta dogmustur. Babasi Mehmet Kamil Bey'dir. Sivas'ta Rüsdiye'yi bitirmis, bir süre Sultani'de okumustur.
Vehbi Cem ASKUN (1909-1979)
Sivas Folkloru denildiginde hemen aklimiza gelenlerin basinda yer alan Vehbi Cem Askun, 1909 yilinda Sivas'ta dogdu. Babasinin adi Ömer Lütfi, annesinin adi Huriye'dir. Ilk ve Orta ögrenimini Sivas'ta yapti. Takiben izmir Erkek Ögretmen Okulu'nu bitirdi. Yedi yil Merzifon'da ilkokul ögretmenligi yaptiktan sonra Gazi Egitim Enstitüsü'ne devam etti ve burayi bitirdikten sonra Sivas Ortaokulu'na tayin oldu. 45 yil fiilen yazarak, okutarak Sivas'a hizmet etmistir.
1929-30 yillarinda Izmir'de Hizmet, Ahenk, Yeni Asir, Halkin Sesi, Anadolu Gazeteleri ile Fikirler adli dergide yazmaya baslayan Vehbi Cem, Sivas'ta Sair Feyzi Kutlu ve Avukat Ahmet Göze ile Kizilirmak ve Ülke gazetelerini çikarmis ve yönetmistir. Yine Sivas'ta 4 Eylül ve Yayla dergilerini çikartan Vehbi Cem Askun ayrica Çigir, Dikmen, Sanat Gazetesi ve Ulus Gazetelerinde yillarca yazi yazmistir.
Çok verimli bir yazar olan Vehbi Cem Askun'un otuza yakin basilmis eseri vardir. Bazilari sunlardir; Oguz Destani, Sivas Folkloru, Sivas Kongresi, Asik Ruhsati, Kader (roman), Sivas Sultani Kadi Burhanettin, Duygu Dünyasi, Mevlana ve Mesneviden Seçmeler.
Ömrünü Türk kültürüne hizmet etmeye adamis olan Vehbi Cem Askun 1979 yilinda vefat etmistir.
Ibrahim ASLANOGLU (1920-1995)
1920 yilinda Tokat'ta dogdu. 1944 yilinda Sivas Ilkögretmen Okulundan mezun olup vatani görevini yaptiktan sonra Sivas'in Divrigi ilçesine ögretmenlik görevine atandi. Bulundugu yerde halk Edebiyati ve folklor arastirmalarina yöneldi. Çalismalari 4 Eylül, Yeni Mecmua, Yapi ve Sivas dergilerinde yayinlanmaya basladi. 1973 yilinda Sivas Folkloru dergisini çikardi. 1979 yilina kadar 78 sayi basildi. Alti ciltlik bu eser Sivas folklorunun arastirilmasinda ve tanitilmasinda en önemli kaynak oldu. Bu arada yirmiye yakin kitap yayinladi. 1981 yilinda Ihsan Hinçer Türk Folkloru'na hizmet Ödülünü aldi.
Türk folkloruna yaptigi büyük hizmetlerinden dolayi 1995'te Cumhuriyet Üniversitesi'nce “Onursal Bilim Doktorlugu” ünvani verildi ve ayni yil Istanbul'da vefat etti.
Prof.Dr.M.Kaya BILGEGIL (1921–1987)
Bilim adami, yazar. Gürün'de dogdu. Orta ögrenimini Gürün, Sivas ve Istanbul'da yapti. Istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyati bölümünden mezun oldu. Izmit, Trabzon ve Adana Liselerinde edebiyat ögretmenligi yapti.
Akademik hayata geçis yaparak çesitli üniversitelerde ögretim üyeligi ve fakülte dekanligi yapti. 21, Ekim 1987'de Istanbul'da vefat etti.
Prof.Dr.Sedat Veyis ÖRNEK (1927-1980)
Bilim adami, yazar. Zara Ilçesinde dogdu. Orta ögrenimini Sivas'ta yapti. Yüksek ögrenimini Ankara Üniversitesi Ilahiyat Fakültesi'nde tamamladiktan sonra Almanya'da Tübingen Üniversitesi'nde dinler tarihi ve etnoloji alaninda doktora yapti. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Cografya Fakültesi'nde etnoloji asistani (1961), doçenti ve profesörü (1971) oldu.
Sivas Hakikat gazetesinde 1949'da yayinlanan ilk öyküsünden sonra Varlik, Degisim, Sir, Türk Dili dergilerinde öyküleri, elestirileri, kisa oyunlari, çevirileri yayinlandi. Daha çok oyun yazari olarak tanindi. Kurt, Pirinçler Yeserecek, Manda Gözü adli oyunlari yazdi.
Hasan Hüseyin KORKMAZGIL(1927-1984)
Sair- yazar, Gürün'de dogdu. Orta ögrenimini Nigde Ortaokulu ve Adana Erkek Lisesinde yüksek ögrenimini Gazi Egitim Enstitüsü Edebiyat bölümünde tamamladi. 1955-
1960 arasinda Gürün ve Sivas'ta arzuhalcilik, tabelacilik, hayvan bakiciligi, toprak isçiligi yapti.
Daha sonra Ankara'da Akis dergisinde çalisti. Gazete ve dergilere Hüseyin Korkmazgil imzasiyla mizah öyküleri, fikralar yazdi. Forum dergisini devralip, yönetti (1968-1970) Ilk siiri 1959'da Dost dergisinde yayinlandi. Daha sonra Yelken, Ataç, Varlik, Imece, Yön, Sosyal Adalet dergilerinde çikan yazi ve siirleriyle tanindi. 1963'te yayinlanan Kavel adli bir siir kitabiyla 1964 Yeditepe Siir Armagani'ni 1971'de Kizilkugu kitabindaki siirleriyle TRT Siir Sanat ödülünü aldi. 1981'de Filizkiran Firtinasi adli yapitiyla Ömer Faruk Toprak Siir Ödülü ile Nevzat Üstün Siir Ödülü'nü kazandi. [/b]
Saglam tarihi dokusunu “Gölyerinden su eksik olmaz” atasözünü teyit edercesine, Selçuklu, Ertana, Danismentli ve Osmanli bileskesi ile meydana getirdigi bir medeniyet besigi olan Sivas, yetistirdigi büyük sairler, bilim ve devlet adamlari itibariyle, verimli bir beldedir.
Ahi Emir Ahmed (1244)
Eldeki bilgilere göre H.660 veya 662 yillarinda dogdugu tahmin edilen Ahi Emir Ahmed muhtemelen Horasan'lidir. Daha sonra Anadolu topraklarina intikal ederek önce Bayburt'ta yerlesmis, sonra Sivas'ta karar kilmistir.
Esnafi manevi bakimdan disipline eden Ahilik mektebinin önemli temsilcilerinden olan bu kisinin vakif kayitlarinda tam ismi “Ahi Emir Ahmed Bin Zeynül-Hacc” olarak belirtilmistir.
Halen Vakiflar Bölge Müdürlügü tarafindan onarilan Sivas merkezinde Ögretmenevi yaninda bulunan türbesinde yatmaktadir.
Ebu Abdullah Ali Bin Mehmed Es-Sivasi (.....–1302)
Erdemli bir insan olup hekimligi ile söhret bulmustur. Selçuklu Emirlerinden “Yesbek” namina yazdigi “Kitab-i Iksir-il Hayat Fi Telhis-i Kavaid-il Muacelat” ismindeki hekimlikle ilgili eserin ön sözü Arapça, esas bilgiyi ihtiva eden kismi Farsçadir. “Akd-ül Cem'an” adli eserde yazili oldugu gibi Emir Yesbek Amasya'da Selçuklu saltanatina bagli olarak hüküm süren Tacüddin Altun-bas'in Atabeyi olup, Hicri 718'de çikan bir karisiklikta katledilmis ve çocuklari Misir'a kaçmistir.
Kadi Burhaneddin Ahmed (1345–139
Kendi saltanati zamaninda yazilan (Bezm-ü Rezm) adli eserde belirtildigi üzere aslen Oguzlarin Salur boyundan olan Kadi Burhaneddin Ahmed, Hicri 745 tarihinde dünyaya gelmis, erdemli bve bilgin bir zat olmasina ragmen hükümet ve siyaset arzusu basini belaya ugratmistir. Sivas Hükümdari olarak “Emir Kadi” namiyla söhret bulmus, yakin çevresinde basladigi tahsilini Misir'da tamamlamistir. Kiymetli telif eserleri sunlardir:
Bir nüshasi Ayasofya Kütüphanesi'nde bulunan Arapça “Iksir-üs Saadat-i Fi Esrar-i Ibadat” ile “Telvih” adli esere “Tercih” ismiyle yazdigi yorumdur. Ayrica; Arapça, Farsça, Türkçe siirleri vardir. Divaninin tek nüshasi Londra Kütüphanesi'nde bulunmaktadir.
Hicri 800 yilinda Akkoyunlu Asireti ile yaptigi kavgada öldürülmüstür. Sivas'ta kendi adiyla anilan mahalledeki türbede yatmaktadir.
Ahmed Bin Abdullah Es-Sivasi (.....–1384)
1384 yilinda vefat eden Ahmed Bin Abdullah, bilgin ve erdemli bir zat olup, hekimlik yapmistir. (Iksir-üs-sade, Et-Tercih, Serh-üt Tenkih) önemli telif eserlerinin yaninda bir de Divan'i bulunmaktadir.
Ahmed Bin Mahmud Es-Sivasi (....–1387)
Sivas'ta dogmus ve Hicri 803'de vefat etmistir. Dini ilimler sahasinda taninmis olup, önemli telif eserleri sunlardir. (Risalet-ün Necat), (Riyad'ul Irhad), (Serh-u Feraiz-u Siraciye), (Uyun-u Tefasir).
Kemaleddin Ibn-i Hümam Es-Sivasi (1374-1445)
Fatih devri ulemasindan olup, H.790 yilinda dogmus ve 861 yilinda vefat etmistir. Mensubiyeti itibariyle Sivaslidir. Dedesi Sivas'tan Istanbul yoluyla Misir'a göç etmistir. Tam ismi Kemaleddin Ibn-i Hümam El-Iskenderi Es-Sivasi'dir.
Ilimdeki yüksek payesi sebebiyle sagliginda “Seyh-us Suyuh” (seyhlerin seyhi) lakabiyla anilmis olup birçok eseri bulunmaktadir.
Sehabüddin Ahmed Es Sivasi (....–H.860)
Tefsir bilginidir. Sivas'ta dogmus ve beldesi alimlerinden ögrenimini tamamlamistir. Hicri 860 tarihinde burada vefat etmistir. (Ayaslug) istasyonundan Kusadasi'na giden eski sosenin sol tarafindaki tarlalar içerisinde gömülüdür. Çesitli konularda birçok eseri vardir.
Hüsrev Bin Mehmed Es-Sivasi (....-1470)
(Molla Hüsrev) adiyla söhret bulan, Hüsrev Bin Mehmed, Sivas-Tokat arasinda iskan edilen Türkmenlerden Arsak Kabilesine mensuptur. Hicri 886 yilinda Istanbul Kadisi iken vefat etmis ve naasi Bursa'ya nakledilerek Zeyniler Semtindeki kendisinin yaptirdigi medrese yakinlarinda defnolunmustur. Birçok konuda eserleri mevcuttur.
Ibrahim Bin Hasan Es-Sivasi Et-Tennuri (....-1471)
Hicri 887 yilinda vefat eden ve Ebrahim Tennuri namiyla söhret bulan bu zat, Türk tasavvufunda önemli yeri olan “Güzar-i Manevi” adli eseri tasnifiyle söhrete ulasmistir. Konya'da Mevlana Sari Yakub'dan ders almis, tahsilini tamamladiktan sonra Aksemseddin (K.S)ya kapilanmistir. Gülzar-i Manevi adli el yazmasi eseri bazi kütüphanelerde mevcuttur.
Molla (Mehmed) Hüsrev (....-1480)
Din bilgini. Sivas'ta medrese ögrenimi gördükten sonra Edirne'ye geldi. Müderrislik yapti. Edirne Kadisi, sonra da Rumeli Kazaskeri oldu. II.Murad döneminde Varna Savasina katildi. Istanbul'un alinisindan sonra kadi olan Hizir Bey ölünce onun yerine getirildi. Daha sonra seyhülislam oldu. Birçok ögrenci yetistiren Hüsrev molla siirle de ugrasti. Fikiha, usule ve tefsire iliskin yapitlari vardir.
Hasan Pasa (...-1566)
Kanuni devri vezirlerinden olan Hasan Pasa Sivas'lidir. Kapici basi iken 1561 yilinda Yeniçeri Agasi olmus, 1562 yilinda Rumeli Valiligi'ne tayin edilmistir. 1566 yilinda vefat etmistir.
Muharrem Es-Sivasi (....-1584)
Semseddin-i Sivasi'nin büyük biraderidir. 1584 tarihinde Zile'de vefat etmistir. En önemli eseri Nahivden (Fevaid'i Ziyaiyye)'dir.
Kendi el yazisi ile yazdigi (Hidaye) nüshasi Nuru Osmaniye Kütüphanesi'ndedir.
Behram Pasa (16.YY.)
Sivas'a büyük hizmetleri olan Behram Pasa, Osmanli Saray Mektebi Enderundan yetismistir. Sultan II.Selim B.Murad Han'in zamani idaresinde çaliskanligi ve kabiliyeti ile yükselmistir. Kursunlu Çifte Hamamlari ile hemen bu hamamlarin yaninda olan ve kendi adiyla anilan Behrampasa Hani'ni yaptirmistir. 1549 yilinda Diyarbekir, daha sonra Bagdat Beylerbeyligi yapmistir. En son görevi olan Rumeli Beylerbeyligi esnasinda vefat etmistir.
Ali Aga Camii'ni yaptiran ve bu camii mezarliginda gömülü bulunan Mustafa Bey de Behram Pasa'nin ogludur.
Feyzullah Bin Semseddin Ahmed Es-Sivasi (...-1616)
Din bilginidir. Sivas'ta dogmus ve Hicri 1032 yilinda vefat etmistir. Ibn-i Malik'in “Serh-ul Mesabih” adli eserine (Ziya-ül Mesabih) adiyla bir yorum yazmistir.
Ismail Bin Sinan Es-Sivasi (....-1632)
Din bilginidir. Hicri 1048 yilinda Sivas'ta öldü. Klasik dini ilimleri Abdülmecid Sivasi'den tahsilen ögrendi. (Feraid) ismindeki Mülteka Serhi ile (Risalet-Üs-Sagir vel-Kebir) baslica eserlerindendir. Feraid'in bir nüshasi Ayasofya Kütüphanesinde bulunmaktadir.
Abdülmecid Bin Muharrem Es-Sivasi (1563-1639)
Din bilginidir. Sultan III.Mehmed'in davetine uyarak Istanbul'a gelmistir. Hicri 1049 yilinda vefat etmis ve Eyüp'de Nisanci Dergahina defnedilmistir. Siirlerinde “seyhi” mahlasini kullanirdi. Telif eserleri basilmamis ancak, el yazisi ile çogaltilmistir. Birçok konuda eserleri bulunmaktadir.
Abdulkerim Bin Abdullah El-Vaiz Es-Sivasi (....–1633)
Din bilginidir. Sivasta dogdu ve Hicri 1049 yilinda öldü. El-Camü-n-Nüfus adli telif bir eseri vardir.
Recep Sivasi (....-1640)
Semseddin-i Sivasi'nin (K.S) kardes çocugu ve damadi olan bilgin bir zattir. Eserleri basilmamis olup, yalniz (Necm'ül Hüda Fil Menakib-I Selh-i Semseddin Ebi Sena) adli eseri basilmistir.
Abdülahad Sivasi (....-1645)
Hicri 1061 yilinda vefat etmistir. (Muhabbet-ül-abdi lirabbihi, divan-üs Soffiyye, Surutu-talebil-Ilmin-Nafi) adlitelif eserlerindendir.
Sems-i Semseddin Ahmed Es-Sivasi (1520-1597)
Din bilginidir. Tokat'ta bulunan Arakiyyecizade Semseddin Efendi'den ders aldi. Tahsilini Istanbul'da tamamladi. Hicri 1006 tarihinde vefat etti. Sivas Meydan Camii avlusunda bulunan türbesinde gömülüdür. Birçok alanda eserleri bulunmaktadir.
Sivasli Müftüoglu (....-174
Hicri 1161 yilinda vefat etmistir. (Ayn-ül-Hayat) adli eseri bulunmaktadir.
Numan Efendi (Sari Hatipzade) (....-176
Devrin bilgin ve erdemli kisilerinden Seyh Ahmed Efendi'nin oglu olan Müftü Numan Efendi, Sivas'in Sari Hatip Ogullari ailesine mensuptur. Konagi, yaptirdigi çesmesi ve
kütüphanesi Ulu Camii'nin batisina düsmektedir. Hicri 1182-Miladi 1768 yilinda vefat etmis kütüphanesi ile çesme arasindaki aile kabristanina defnedilmistir.
Büyük Türk Halk Musikisi sanatkari ve derleyicisi Muzaffer SARISÖZEN'de Sarihatipogullari ailesine mensup olup, Müfti Numan Efendi'nin torunlarindandir.
Ivazzade Halil Pasa (....-1804)
Sadrazam Ivaz Mehmet Pasa'nin oglu. Babasinin yüksek makamindan dolayi çabuk ilerledi. Mirahur, Çavusbey Tütün gümrügü emini, Sadaret kethüdasi, Rumeli Valisi, Hatin muhafizi oldu. Sadrazamliga getirildi. (1769) Serdar-i ekrem sifati ile Rus Savaslarina katildi. Kartal Sahrasinda bozguna ugradi. Önce vezirligi alindi. Filibe'ye sürüldü. Sonra affedilerek Egriboz, Bosna, Selanik ve nihayet Sivas Valiligine getirildi. 1777 yilinda vefat etti.
Mur Ali Baba (....-1804)
Halk arasinda Mor Ali Baba namiyla taninan Mur Ali Baba'nin asil adi Mehmed b.ahmed'dir. Kerkük Türkmenlerindendir. Hicri 1301 (1804)de vefat etmistir. Mur Ali Baba Camiisinin bulundugu yerde gömülüdür. Tenbih-üs-salikiyn adli basilmamis el yazmasi bir eseri bulunmaktadir.
Sidki Efendi (Sidki-i Sivasi) (1809-1865)
Divan Sairi. Yagcizade Ömer Sidki Efendi, 1809 tarihinde Sivas'in Ferhat Bostani Mahallesi'nde dogdu. Iyi bir ögrenim gördü. 1833 yilinda nüfus katibi idi, 1838 de Sivas Nüfus Mukayyiti oldu. 1839 da bu görevine “erbab-i resid ve fetanetten oldugu” gerekçesiyle Hafik ilçesi Görmasli Asireti Nüfus mukayyitlikleri de eklendi. Bu sirada adindan bahsedilirken Ömer Sidki Beyefendi denilmektedir. Fakat ömrünün sonlarina dogru Sidki Efendi olarak anildi. Bir görevi de, avlusunda Kanuni Sultan Süleyman'in oglu Sahzade Beyazit ve torunlarinin gömülü bulundugu Melik Acem Zaviyesi'nin türbedarligi idi. Sidki Efendi kudretli bir divan sairidir. Henüz 28 yasinda iken Erzurumlu Emrah'in takdir ve hayranligini kazanmisti. Gazellerinde çok basarili olan Sidki, düsürdügü tarihlerde ise çok agdali bir dil kullandi. Siirlerine yazmalarda ve eski cönklerde rastladigimiz Sidki-i Sivasi'nin elimize ulasan az sayidaki kosmalari devrin modasina uyarak yazdigi düsünülebilir. Kosmalari da gazelleri gibi basarili olup dili Osmanli kalem efendisine yakisir biçimdedir. Tapsirmali sairlerle siirleri karistirilan Sivasli Sidki'nin en çok Tarsuslu Sidki ile siirleri karistirilmistir.
Abdülkadir Gulami (1854-1886)
Mur Ali Baba'nin büyük ogludur. H.1273 yilinda Sivas'ta dogmustur. Ilk tahsilini babasindan ve Altinoglu Mehmed Efendi'den aldigi derslerle tamamlamistir. Takiben Sivas'in o zaman en meshur ulemasindan olan “Ehramizade haci Mehmed” Efendi'den diploma almistir.
Sivas'in ilk Milli Egitim Müfettislerindendir. Sivas, Amasya, Tokat, Çorum ve Sebinkarahisar'in merkez ve mücavir alanlarinda ilk resmi okullarin açilmasinda da öncülügü ve büyük hizmetleri olmustur.
Gulami'nin H.1291 yilinda “Matbay-i amire” tarafindan basilmis bir “Divani” vardir. “Tac-ül muhakkikiyn ve Mirc-il-müstakiyn” adli eserleri basilmamistir.
Babasindan dört yil sonra 1889 yilinda vefat etmistir.
Fazlullah Moral (1878-.....)
Mur Ali Babanin torunu ve Gulami Abdulkadir Efendinin ogludur. 1878 yilinda Sivas'ta dogmustur. Babasi gibi güzel yazan bir sair olan Fazlullah Moral'in siirleri didaktik bir hususiyet gösterir. Mutasavvif bir aile ocaginda yetistigi için eserlerinde tasavvufi ve ahlaki görüsler yer almistir.
Meslek hayatinda Amasya, Tokat, Urfa, Mardin, Sebinkarahisar ve Sivas Lisesi'nde, Sivas Ögretmen Okulu'nda Türkçe, Arapça, Farsça, Mantik ve Felsefe dersleri okutmus, Sivas Dar'ül Hilafe Medresesi'nde uzun müddet müdürlük yapmistir.
Bu kültürel hizmetlerin yaninda Erzurum Kongresi'ne Sivas temsilcisi olarak katilmak suretiyle de vatanin kurtulusuna vesile olan çalismalara katilmistir.
Nüzhet Efendi (Deli Nüzhet Sivasi) (....–188
Devrinin önde gelen ediplerinden erdemli bir kisi olan Nüzhet Mehmet Efendi, Sivas'ta dogmustur. Matbuat Müdürlügü ve benzeri bir çok devlet gürevinde bulunmus, 1888 yilinda Sivas'ta vefat etmistir.
Edebiyat kurallarini ihtiva Mana-yi Kitab) en önemli eseridir.
Abdulkadir Bin kör Ali (....-1894)
Sivas'ta dogmus ve Hicri 1310 yilinda vefat etmistir. Türkçe siirlerini kapsayan bir Divan-i bulunmaktadir.
Halil Rifat Pasa (....-1907)
29 Aralik 1882 yilinda Sivas Valiligi'ne atanmistir. Bölge itibari ile eyalet merkezi olan ve dört sancagi bulunan Sivas'ta Halil Rifat Pasa bilhassa yol, içme suyu, okul, tarim ve orman alanlarinda unutulmaz hizmetler yapmistir. Trabzon-Canik (Samsun) Elazig-Malatya-Hasan Çelebi sinirina kadar 410 kilometrelik Bagdat yolunu yaptirmis bu yol üzerinde 314 köprü ve 829 menfez insa etmistir. Çamlibel'e kendi parasi ile bir çesme yaptirmistir. Tokat-Niksar Ünye'ye kadar olan 76 kilometrelik soseyi, ayrica Kelkit Irmagi üzerinde 630 metre uzunlugunda 41 gözlü Hamidiye adli köprüyü ve bunlar disinda 55 köprü ile 32 menfez insa ettirmistir. Yozgat-Çorum sinirina kadar 63 kilometre yol açtirmis ve köprüler yaptirmistir. Merzifon-Osmancik Ilçesi arasi yolu 59 kilometrelik bir sose ile baglattirmistir. Sebinkarahisar'dan Trabzon ve Giresun illerine kadar, 64 kilometrelik bir yol ile Sivas-Hafik-Zara-Koyulhisar -
Mesudiye ve Ordu illerine kadar 212 kilometrelik sose, 92 köprü, 300'den fazla menfez yaptirmistir. Ayrica Sivas'in kasabalarinin ve bir çok köyün yollarini insa ettirmistir. Yol davasindaki su sözü tarihe geçmistir. “Gidemedigin yer senin degildir”
Bütün bu hizmetleri sonunda Sivas'tan görev icabi ayrilarak Izmir'e tayin olmus ve 1907 yilinda vefat etmistir.
Vali Muammer Bey (1874-)
1874'de Istanbul'da dogmustur. Mülkiye mezunudur. Fransizca, Arapça, Farsça ve Ermenice dillerini bilirdi. Memuriyete 1899'da Sivas Vilayet Maiyet Memurlugu ile baslamistir. 1902'de Hafik Kaymakam vekilligi yapmis, ayni yil Kangal Kaymakamligi'na atanmistir. 1908'de bu tarihte Sivas'a bagli olan Aziziye Kaymakamligina getirilmis, 1909'da Kayseri Mutasarrifligina terfi etmis, 1911'de Adana Valiligine oradan Konya Valiligine, 1913'de Sivas Valiligine atanmistir.
Vali Muammer Bey 1923 yilinda Sivas milletvekili seçilmistir.
Ihramcizade Ismail Hakki Efendi (1880-1969)
1880 yilinda Sivas'ta dogmustur. Dedelerinin Kabe'nin ihramini degistirmek gibi bir görevi oldugundan aile isimleri “Ihramcizade” olmustur.
Ulu Camiyi onarmasi, birçok köye su getirmesi, köprü ve 27 adet çesme yaptirmasi önemli hayir islerindendir. 1969 yilinda vefat etmistir.
M.Samih Fethi (1886-)
Mehmet Samih Fethi, 1886 yilinda Sivas'ta dogdu. Sivas'in Alaaddin Pasalar ailesine mensuptur. Samih Fethi muntazam bir ögrenim gördükten sonra Sivas lisesi'nde Tarih ve Cografya ögretmeni olarak görev yapmistir. MeshurTurhan Tan ve Bedia Tan'in babasidir.
Hayri LÜTFULLAH (1889–1930)
Sigircizade Hayri Lütfullah adi ile taninir. 1889 yilinda dogmustur. Hukuk Fakültesine devam etmistir. Kuvvetli bir yazar ve sairdir. Belediye reisligi de yapmis, Kizilirmak gazetisinde makaleler yazmistir. 1930 yilinda ölmüstür.
Mehmet Sükrü AKKAYA (1894-1971)
Yazar, dilbilimci. Orta ögrenimini Kuleli Askeri Lisesi'nde tamamladi. Harbiye mektebindeki ögrenimi sirasinda orduya alindi. Çanakkale Savasi'na katildi. 1927'de askerlikten ayrilarak dil ve tarih ögrenimi için Almanya'ya gitti. Türkiye'ye döndügünde Türk Dil Kurumu uzman üyesi oldu. Dil ve Tarih-Cografya Fakültesi'nde doçent olarak görev aldi. 1959'da emekliye ayrildi
Eflatun Cem GÜNEY (1896-1981)
Kendinin çogu kez sohbetlerinde açikça ifade ettigi gibi 1896 dogumlu olan merhum Eflatun Cem soyca Sivas'lidir. Çocuk yasta babasini ve annesini kaybetmis, büyük güçlükler içerisinde 1917-18 ders yili sonunda Sivas Sultanisini (lisesi) bitirmistir. Birçok ilim ve san'at adami ile her sahada büyük sahsiyetlerin yetismesine vasita olan merhum Eflatun Cem fiilen elliiki yil devlet ve millet hizmetinde bulunmustur.
Büyük emek ve uzun çalismalar neticesinde 62 kitabi yayinlanmis olan yazarin eserleri yedi bölümde tasnif edilebilir: Masallar (30 kitap), Halk Hikayeleri (6 kitap), Halk Fikralari (1 kitap), Asiklar ve Siirleri (6 kitap), Halk Bilimi (2 kitap), Halk Egitimi (13 kitap), Siir ve Nesir (3 kitap)
Eflatun Cem halk edebiyati ve folklor alaninda hem teorisyen hem de uygulamaci olarak büyük çalismalar yapmistir. Kerem ile Asli, Tahir ile Zühre gibi halk hikayelerimizin bizlere ulasmasini o saglamistir.
2 Ocak 1981 yilinda vefat etmistir.
Muzaffer SARISÖZEN (1899-1963)
Muzaffer Sarisözen 1899 yilinda Sivas'in Camii Kebir (Ulu Camii) mahallesinde dogmustur. Babasi Sari Müderris Hüseyin hüsnü Efendi, annesi Zeliha Hanimdir. Aile ismi “Sarihatipzadeler” ya da halk arasinda maruf olan sekliyle “saçlilar”dir.
Sarisözen sanatçi bir ailenin bes erkek çocugundan en küçügüdür. Agabeyleri; Rüstü Sarisözen, Sirri Sarisözen, Fehri Sarisözen, Abdülkadir Sarisözen'dir.17.Yüzyilin divan sairlerinden meshur müftü Numan Efendi de bu ailenin en büyügüdür.
Ilkögretimini Sivas Sultanisinde (lisesi) tamamlayan Sarisözen Birinci dünya ve Kurtulus Savaslarini müteakip Ögretmen Yardimciligi imtihanini vererek ögretmenlik
görevine baslamis, müzik kabiliyetinin farkina varildiktan sonra, sivas ili hesabina “Istanbul Belediye Konservatuari'na gönderilmistir.
Muhtelif orta dereceli okullarda müzik ögretmenligi yapmis, ciddi bir bati müzigi egitimine imkan saglamak için özel bir müzik okulu açmis, ancak çevrenin bütün takdir ve tesviklerine ragmen bati müzigi ögrenmeye istekli gençler bulunamadigindan okul kapatilmistir.
5 kasim 1931 yilinda A.Kutsi Tecer ile beraber “Sivas Halk Sairleri Bayrami”ni gerçeklestiren Sarisözen bütün hayatini Türk Halk Musikisinin temel yapi taslari olan türkü ve halk çalgilarini derlemeye vakfetmis 1937-1953 yillari arasinda 10.000 civarinda türkü ve 10 kadar halk çalgisi derlemistir. 1953 yilinda Izmir, 1954 yilinda Istanbul Radyosu “Yurttan sesler” topluluklarini kurmustur.
Radyodaki çalismalari esnasinda, halk müzigi sanatçisi “Neriman Altindag” ile evlenmis, bu evlilikten “Melili” adinda bir ogullari olmustur.
1949-1950 yillarinda yine ilk defa onun gayretiyle “Halk Oyunlari Toplulugu”muz Milletlerarasi yarismalara katilmis ve basari kazanmistir.
Derleme ve icra çalismalarinin yaninda yayin yapmayi da ihmal etmemis, büyük bir heyecanla kaleme aldigi makaleleri muhtelif dergilerde yayinlamistir.
“Seçme Köy Türküleri”, “Yurttan Sesler”, “Türk Halk Musikisi Usulleri” en önemli eserlerindendir.
Ömer ALTUG (1905–1965)
Bestekar ve Tanburi Ömer Altug, 1905 yilinda Sivas'ta dogmustur. Babasi Mehmet Kamil Bey'dir. Sivas'ta Rüsdiye'yi bitirmis, bir süre Sultani'de okumustur.
Vehbi Cem ASKUN (1909-1979)
Sivas Folkloru denildiginde hemen aklimiza gelenlerin basinda yer alan Vehbi Cem Askun, 1909 yilinda Sivas'ta dogdu. Babasinin adi Ömer Lütfi, annesinin adi Huriye'dir. Ilk ve Orta ögrenimini Sivas'ta yapti. Takiben izmir Erkek Ögretmen Okulu'nu bitirdi. Yedi yil Merzifon'da ilkokul ögretmenligi yaptiktan sonra Gazi Egitim Enstitüsü'ne devam etti ve burayi bitirdikten sonra Sivas Ortaokulu'na tayin oldu. 45 yil fiilen yazarak, okutarak Sivas'a hizmet etmistir.
1929-30 yillarinda Izmir'de Hizmet, Ahenk, Yeni Asir, Halkin Sesi, Anadolu Gazeteleri ile Fikirler adli dergide yazmaya baslayan Vehbi Cem, Sivas'ta Sair Feyzi Kutlu ve Avukat Ahmet Göze ile Kizilirmak ve Ülke gazetelerini çikarmis ve yönetmistir. Yine Sivas'ta 4 Eylül ve Yayla dergilerini çikartan Vehbi Cem Askun ayrica Çigir, Dikmen, Sanat Gazetesi ve Ulus Gazetelerinde yillarca yazi yazmistir.
Çok verimli bir yazar olan Vehbi Cem Askun'un otuza yakin basilmis eseri vardir. Bazilari sunlardir; Oguz Destani, Sivas Folkloru, Sivas Kongresi, Asik Ruhsati, Kader (roman), Sivas Sultani Kadi Burhanettin, Duygu Dünyasi, Mevlana ve Mesneviden Seçmeler.
Ömrünü Türk kültürüne hizmet etmeye adamis olan Vehbi Cem Askun 1979 yilinda vefat etmistir.
Ibrahim ASLANOGLU (1920-1995)
1920 yilinda Tokat'ta dogdu. 1944 yilinda Sivas Ilkögretmen Okulundan mezun olup vatani görevini yaptiktan sonra Sivas'in Divrigi ilçesine ögretmenlik görevine atandi. Bulundugu yerde halk Edebiyati ve folklor arastirmalarina yöneldi. Çalismalari 4 Eylül, Yeni Mecmua, Yapi ve Sivas dergilerinde yayinlanmaya basladi. 1973 yilinda Sivas Folkloru dergisini çikardi. 1979 yilina kadar 78 sayi basildi. Alti ciltlik bu eser Sivas folklorunun arastirilmasinda ve tanitilmasinda en önemli kaynak oldu. Bu arada yirmiye yakin kitap yayinladi. 1981 yilinda Ihsan Hinçer Türk Folkloru'na hizmet Ödülünü aldi.
Türk folkloruna yaptigi büyük hizmetlerinden dolayi 1995'te Cumhuriyet Üniversitesi'nce “Onursal Bilim Doktorlugu” ünvani verildi ve ayni yil Istanbul'da vefat etti.
Prof.Dr.M.Kaya BILGEGIL (1921–1987)
Bilim adami, yazar. Gürün'de dogdu. Orta ögrenimini Gürün, Sivas ve Istanbul'da yapti. Istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyati bölümünden mezun oldu. Izmit, Trabzon ve Adana Liselerinde edebiyat ögretmenligi yapti.
Akademik hayata geçis yaparak çesitli üniversitelerde ögretim üyeligi ve fakülte dekanligi yapti. 21, Ekim 1987'de Istanbul'da vefat etti.
Prof.Dr.Sedat Veyis ÖRNEK (1927-1980)
Bilim adami, yazar. Zara Ilçesinde dogdu. Orta ögrenimini Sivas'ta yapti. Yüksek ögrenimini Ankara Üniversitesi Ilahiyat Fakültesi'nde tamamladiktan sonra Almanya'da Tübingen Üniversitesi'nde dinler tarihi ve etnoloji alaninda doktora yapti. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Cografya Fakültesi'nde etnoloji asistani (1961), doçenti ve profesörü (1971) oldu.
Sivas Hakikat gazetesinde 1949'da yayinlanan ilk öyküsünden sonra Varlik, Degisim, Sir, Türk Dili dergilerinde öyküleri, elestirileri, kisa oyunlari, çevirileri yayinlandi. Daha çok oyun yazari olarak tanindi. Kurt, Pirinçler Yeserecek, Manda Gözü adli oyunlari yazdi.
Hasan Hüseyin KORKMAZGIL(1927-1984)
Sair- yazar, Gürün'de dogdu. Orta ögrenimini Nigde Ortaokulu ve Adana Erkek Lisesinde yüksek ögrenimini Gazi Egitim Enstitüsü Edebiyat bölümünde tamamladi. 1955-
1960 arasinda Gürün ve Sivas'ta arzuhalcilik, tabelacilik, hayvan bakiciligi, toprak isçiligi yapti.
Daha sonra Ankara'da Akis dergisinde çalisti. Gazete ve dergilere Hüseyin Korkmazgil imzasiyla mizah öyküleri, fikralar yazdi. Forum dergisini devralip, yönetti (1968-1970) Ilk siiri 1959'da Dost dergisinde yayinlandi. Daha sonra Yelken, Ataç, Varlik, Imece, Yön, Sosyal Adalet dergilerinde çikan yazi ve siirleriyle tanindi. 1963'te yayinlanan Kavel adli bir siir kitabiyla 1964 Yeditepe Siir Armagani'ni 1971'de Kizilkugu kitabindaki siirleriyle TRT Siir Sanat ödülünü aldi. 1981'de Filizkiran Firtinasi adli yapitiyla Ömer Faruk Toprak Siir Ödülü ile Nevzat Üstün Siir Ödülü'nü kazandi. [/b]
o sen olmıyasın