Basoren

Gurun ilcesi-nin guneybati kesiminde, ilce merkezine 44 km .-lik mesafede bulunan Basoren Koyu, kuzeyde Yolgecen, kuzeydoguda Guldede, batida Akdere, guneyde Afsin ilcesi-nin Oglakkaya ve Haticepinari Koyleri ile sinir bulunmaktadir.
Bilindigi gibi Tohma Havzasi-nin bulundugu bolgeler, Hurman uayinin kaynaklari, tarih boyunca cesitli kavimlerin birbirleriyle olan mucadelesinin gecmis oldugu bolgeler olmustur. Bu itibarla bilhassa Musluman Araplarca Avasim ve Sugur adi verilen uc bolgelerdeki savaslar, yuzyillar boyu surdurulegelmistir. Bu mucadeleler esnasinda bolgedeki bircok yerlesim yerleri harap olmustur. Basoren Koyu-nde ve cevresinde bu donemlere ait bircok oren yeri ve savas kalintilarinin bulundugu alanlar bulunmaktadir. iste bu donemlerden beri tahrip edilmis bircok eski yerlesim yeri olan orenlerin bu bolgede olmasi, nedeniyle bu koyumuze Basoren adi verilmistir.
Basoren Koyunun Kuzeyinde, Bolucek Dagi, guneydogusundaki Sansakli Dagi, guneydeki Tomolar mezrasi, batisindaki Kurudere ve uoroz Deresi ile Belpinari mevkiilerinde cesitli tarihi donemlere ait bircok oren yerleri, kaleler gibi tarihi ozellikler tasiyan yerler bulunmaktadir. Basoren ile Guldede Koyu arasindan, Afsin topraklarina kadar uzanan Sumer Dikili Taslari, bu bolgenin tarih oncesi caglardan beri yerlesim yeri oldugunu gostermektedir. Belpinari mevkiinde, bol miktarda mizrak ve ok uclari gibi savas malzemeleri bulunmustur. Basoren Koyu-nun bati kesiminde yer alan -Yigma Tepe-mintikasinda, hangi doneme ait oldugu kesin olarak bilinmeyen bir huyuk bulunmaktadir. Durak Hasan adi verilen mintikada eski bir yerlesim alani bulunmaktadir. Butun bu eski yerlesim birimleri, tarihi Hurman Kalesine cok yakindir. Yaslilarin rivayetlerine gore, bu bolgeler Binboga Daglarina kadar uzayan tum sahada buyuk ardic agaclarindan olusan ormanlik alanlar bulunmaktaydi. Sonraki yillarda bolge halkinin bilincsizce ormanlari yoketmeleri nedeniyle, gunumuzdeki erozyon bu bolgede oldukca fazladir. Ardic ormanlik alan oldukca azalmis durumdadir. Ardic orman alani sadece Basoren Koyu-nun bir kisminda, Camiliyurt Koyunde, Beypinar Koyu-nun bati kesimlerinde, Salyurt Yaylalarindan az bir miktarda kalmistir. Buradaki ardic ormanlari tarih oncesi caglardaki Mezapotamya-nin ahsap ihtiyacinin tamamini karsilamaktadir. Bu bolgede kalan gunumuzdeki kucuk ormanlik alanlar, o gunlerden kalan hatiralardir.
Basoren Koyu-nun Tomolar (Gelincik), Akdere adinda iki mezrasi bulunmaktadir. Akdere mezrasi daha sonraki yillarda Basoren Koyun-den ayrilarak muhtarlik olmustur. Basoren Koyunde ikinci Dunya Savasi sirasinda 1942 yilinda kurulan, 1960 yilinda kaldirilan askeri bir karakol bulunmaktaydi.
Gurun ilcesi-nin en eski koylerinden birisi olan Basoren Koyu-ne ilk olarak gelip yerlesenler -Sinikliogullari- adiyla bilinen sulaledir. Sinikliogullarindan ismail Aga, ilk olarak buraya gelerek yerlesmistir.
Koyun icme suyu ve yol sorunu vardir. Koyun icme suyu sagliga pek elverisli olmadigi gibi ihtiyacini da karsilayamamaktadir. Koy halkinin gecim kaynagi tarim ve hayvanciliktir. Koyde dort bes bin adet koyun bulunmaktadir. Koyun icme suyu ve hayvanlari sulamada kullanilacak olan su ihtiyaci, uoroz Dereleri ile Hurman uayinin degerlendirilmesiyle mumkun hale getirilmelidir. Hurman uayi-nin islahi mumkun oldugu takdirde basta Basoren Koyu dahil, tum cevre koylerin icme suyu ve tarim arazilerinin sulama projesi gerceklestirilerek bolgenin su sorunu tumden cozume kavusturulacaktir. Stabilize olan koy yolunun asfaltlanmasiyla da, yol sorunu cozumlenecektir. Koydeki tarim ve hayvancilik mutlaka desteklenmelidir. Bolge, aricilik ve besicilige elverislidir. Bu projelerin gerceklestirilmesiyle birlikte, yore halkina ayri bir ekonomik olanak saglanmis olacaktir. Eskiden beri surdurulegelen kilim ve halicilik tesvik edilerek desteklenmelidir. Burada dokunmakta olan kilim ve halilar yurt capinda ve dunya capinda une kavusabilecek niteliktedir.
Basoren Koyunde Saglik Ocagi yoktur. Koy ilkokulu 1988 yilinda betonarme olarak yapilmistir. Koyun Camisi, halk tarafindan 1970 yilinda ahsap bina olarak yapilmistir. Caminin lojmani yoktur. Basoren Koyu-nun Belpinari mevkiinde krom © madeni, uoroz Deresinde alci tasi, Kuru Dere mevkiinde mermer tasi bulunmaktadir.
Basoren Koyunde yasayyan halktan Sinikliogullari (sahin), Malatya-nin Arapkir ilcesi-nin Saltuklar Koyunden gelmislerdir. Kurkluler (Kurklu) Malatya Hekimhan ilcesi Kalmuklar Koyunden gelmislerdir. Cumolar (Bolucek) Ankara-nin Aymana bolgesinden gelmislerdir. Doganlar (Dogan) Malatya-nin Akbaba bolgesinden gelmislerdir. Soyadi (Yilan+uetin+Kara+ Yildiz) olanlar da bu bolgelerden gelmislerdir. Basoren Koyunde sirasiyla Kurklu Kurklu, Mehmet Kurklu, Emin Kurklu, Davut Dogan (1989-1994), Mehmet sahin (1994) muhtarlik yapmislardir. 1960 yilinda 100 hane iken 1997 yili itibariyle 45 haneye dusmustur. Basoren Koyu-nde goc olayi yogundur. Koyden goc edenler; istanbul, Gaziantep, izmir, Ankara vb. gibi buyuk sehirlere giderek yerlesmislerdir. 1997 yili itibariyle Gelincik Mezrasinda 5 kadin, 6 erkek toplam 11 kisi yasamaktadir. Basoren Koyunde 130 kadin, 119 erkek toplam 249 kisi yasamaktadir.