Konu Görünümü | Doğrusal Görünüm

vuslataozlem · 08-23-2008, 12:30 PM

PROTOHİTİTLER/ÖNHİTİTLER ZAMANINDA GÜRÜN İLÇESİ

(Eski Tunç Devri- M. Ö: 3000-2000) ProtoHititler (Ön Hititler)Döneminde (Eski Tunç Devri/M. Ö: 3000-2000)
Kummuh Krallığı Sınırları içinde
Tarihin aydınlanmaya başladığı dönemlerde(M. Ö: 4000)Anadolu’da görülen ve en önemli stratejik konumuna sahip bölgelerinden birisi olan Kapadokya bölgesine yerleşmiş olan Hititler’e Asurlular Hatti/Hati adını verirlerken, Mısırlılar, “Haytas” adını vermekteydiler. Tarihi kaynaklar brekisefal ve dilleri bitişken (agglutinant) olan kavme yani tarih öncesi çağlardan önce gelerek Anadolu’ya yerleşen Hititler ile daha sonradan bu bölgeye M. Ö : 3000’li yıllarda gelerek yerleşen Hititler’e Ön Hititler anlamına gelen “Proto Hititler” adını vermektedirler. [112]
Hititler’in ismi Tevratta geçmektedir. Bu Ulusun soyunun Hz. Nuh peygamberin torunu Tubal/Tabal’e kadar dayandığını yazmaktadır. Hatta Eski Ahit’te Hz. Süleyman Peygamberin Hititli eşlerinden, iki kez de savaş arabaları ve atları olan “Hitit Krallarından” söz edilmektedir. Kızılırmak nehrinin (Halys) doğusuna doğru Erzincan ve Malatya yaylalarına yaklaşırken yükseklik artar. Plato ile yüksek yaylalar arasında kalan Kapadokia kalabalık bir bölge olarak burada yer alıyor. Kayseri (Caesarea-Mazaka) sönmüş bir yanardağ olan Ercyes Dağının(Argaios) silüetinin altındadır. Yanardağdan kalan topraklar en çok bağcılığa elverişlidir; ayrıca bölgenin sahip olduğu geniş otlaklar, at yetiştirmekteki ünüyle tarihte yer almaktadır. Kapadokya, “güzel atlar ülkesi” anlamına gelmektedir.
Önceleri, Anadolu’nun Kapadokya/Katpatukya bölgesinde yaşamakta olan Proto Hititler’in başkenti Hattuşaş’tır. Başlıca şehirleri ise, Kuşşar, Kaneş, Puruşhanda olmak üzere Kapadokya’dan kkuzeybatıya dogru Turhumit, Tuniyya, Tuwanuva, Zalpa v. b. gibi şehirleri bulunmaktaydi. Daha önceleri birer küçük şehir devleti iken sonradan bu şehir devletleri bir araya gelerek kendi aralarinda bir ittifak oluşturarak siyasi bir birlik oluşturdular. Proto Hititler’in siyasal teşekkülleri en eski Türk kurallarına benzemekteydi. [113]
Daha önceleri, Hititler’in Anadolu’da tam olarak bir siyasi nüfuzları ve etkinlikleri yoktur. Asur kolonileri çağında (M.Ö: 3000-2000) siyasal otoriteleri giderek artmış ve tüm Anadolu’yu içine alabilecek bir imparatorluk kurmuşlardır.
Asur kolonileri çağında, (M.Ö: 3000-2000) Asur İmparatorluğuna karşı ittifak oluşturan ve bölgesel krallıkları kendi siyasi nüfuzu altına almış olan Hititler’in(Proto Hititler)hüküm sürmüş olduğu bölgelerin bir başka ifadeyle merkezi Kapadokya hükümetinin sınırları ise; Tuz gölünden Akdeniz’e kadar çekilecek bir çizgi bu bölgenin batı sınırlarını oluşturur, kuzey sınırı ise; yine Tuz Gölü’nden Kızılırmak ve Yeşilırmak havzasından itibaren doğuda Malatya’ya güneyde Kargamış’a kadar uzanmakta ve Toros Dağları ile bu bölgenin yüksek platoları da dahil olmak üzere Uzun Yayla ve Tohma Vadilerinin tümünü içine almaktaydı.
Gürün ilçesinin de içerisinde bulunduğu Malatya ve Maraş bölgesinin tamamında hüküm sürmekte olan Tegarammalar’da merkezi otorite olarak Kapadokya’da hüküm sürmekte olan Hittiler’in siyasi nüfuzu altına girmiş bulunmaktaydı. Özellikle de Asur İmparatorluğu’nun yayılmacılığı karşısında direnebilmek için bölgesel krallıklar arasında büyük bir ittifak oluşturulmaya başlamıştı. Ve bu ittifakın öncülüğünü de Kapadokya’da hüküm sürmekte olan Hattiler yapmaktaydılar. Bu nedenle de ProtoHititler’in Anadolu da bulunan diğer bölgesel krallıklar üzerinde siyasi nüfuzları veya etkinlikleri artmaya başlamıştır.
M. Ö: 3000’li yılların başından itibaren Anadolu’da güçlü bir ittifak halindeki ProtoHititler bulunmaktaydı. Önceleri Anadolu’daki bölgesel krallıkları siyasi nüfuzları altına almak suretiyle tarih sahnesine çıkmış olan Hititler’i Anadolu’daki ilk ittifakları Asur kralı Naramsin’e karşı(M. Ö: 2645-2607)olmuştur. İşte bu ittifaklardan Asur kaynakları oldukça geniş bir şekilde bahsetmektedirler.
M. Ö : 4000’li yılların sonu ile M.Ö. 3000’li yılların başında Anadolu’da çeşitli bölgelerde kendi küçük site devletlerini kurmuş olan bu uluslar Hititler, Tegarammalar, Kizzuwatnalar, Gasgaslar, Luviler gibi bölgesel krallıklar kendi müstakil krallıkları içerisinde bağımsız bir şekilde yaşamaya başlamışlardı.
“Asur ticaret kolonileri çağında”(M. Ö: 3000-2000) Anadolu’da gevşek bir siyasi yapıya sahip bulunmaktaydı. Tam bir merkezi otorite mevcut değildi. Henüz tamamen siyasi bir birlik kurulup tam bir otoriter devlet kurulamamıştı. Her şehir devleti kendi bağımsızlığını korumakta ve herkes müstakil bir devlet gibi davranmaktaydı. [114]
Gerek bu bölgede ve gerekse Kızılırmak’ın güneyinde Toroslar’a, Anti Toros’un kuzey ve batısında yerleşerek yurt tutmuş olan Tabal, Gurgum, Kummuh, Kargamış, Milakko, Meliddu vb. gibi bölgesel krallıklar, Asur kolonileri çağında genişleme siyasetlerinin birbirlerine ters düşmesi nedeniyle bunlar arasında sert mücadeleler olmakla birlikte, zaman zaman da çıkarlarını korumak maksadıyla aralarında ittifaklar oluşturulmaktaydı.
M. Ö: 3000’li yılların başında Mezapotamya’da süper bir güç olarak ortaya çıkmış olan Asurlular, Anadolu’daki bu krallıkları kendi hegemonyası altına almak için çeşitli tarihlerde Anadolu’ya seferler düzenlemişlerdir. Bu seferler neticesinde, tarihler M. Ö: 3000’li yılların sonlarını gösterirken Anadolu’da bulunan bölgesel krallıklar, Asurlular’ın kolonisi durumundaydılar. Tarihi kaynaklarda, bu dönem “Asur ticaret kolonileri çağı” olarak zikredilmektedir.
Anadolu’nun el değmemiş tabii zenginliklerine ve verimli topraklarına, diğer ülkeler gibi zamanının süper gücü olan Asurlular da göz dikmişlerdi. Çünkü Anadolu, Mezapotamya için bulunmaz bir hammadde deposu durumundaydı. Bu nedenle Asurlular, bu dönemde kuzey Suriye’de ve Anadolu’da bulunan bölge krallıkları üzerinde egemen olmaya çalışıyor, zaman zaman Anadolu içlerine kadar seferler düzenliyorlardı. Anadolu’nun en önemli stratejik bölgelerinden birisine gelerek yerleşen Hititler, bu saldırılara karşı zamanla Anadolu’daki şehir devletleri ile zaman zaman ittiffaklar kurdular. Anadolu’da kurulmuş olan bölgesel krallıklar kendilerine saldıran Asurlular’a karşı kurmuş oldukları bu ittifakdan dolayı, Anadolu’daki bu krallıklara “Birleşmiş Milletler” anlamına gelen “Hattiler”deniliyordu.
Daha sonra bu devletlerin üzerindeki etkinliklerini artırarak bu krallıkları egemenlikleri altına almayı başarmışlardır. Asur kolonileri çağında (M. Ö: 3000-2000) siyasal otoriteleri giderek artmış ve tüm Anadolu’yu içine alabilecek bir imparatorluk kurmuşlardır. M. Ö: 3000’li yılların başından itibaren Anadolu’da güçlü bir ittifak halindeki ProtoHititler bulunmaktaydı.
Anadolu’daki bölgesel krallıkları siyasi nüfuzları altına almak suretiyle tarih sahnesine çıkmış olan Hititler’in Anadolu’daki ilk ittifakları Asur Kralı naramsin’e karşı (M. Ö: 2645-2607) olmuştur. Asur kaynakları bu ittifaklardan geniş bir şekilde bahsetmektedirler.
Anadolu’daki topluluklar henüz tam bir devlet teşekkülü haline gelmeden Mezapotamya’da bir imparatorluk kurmuş olan Akad Kralı sargon(M. Ö: 3000-2645), Anadolu’nun güneydoğu sınırlarına kadar bir sefer düzenlemiş, bu seferler Akad Kralı II. Sargon zamanında da devam etmiştir. Hitit Ülkesi’nde bulunan Asurlu tüccarlar (Wabartumlar) Asur kralı’ndan yardım istemişler. Bunun üzerine Akad Krali II. Sargon düzenlemiş oldugu seferlerle Puruşhanda (Kayseri) ya kadar gelmiş olduğunu tarihi kaynaklar belirtmektedirler.
Kültepe metinlerinde “mama Kralı Anum Hirbi’den Kaneş Kralı Warşama’ya yazılmış olan bir mektupta bu durum açıkça belirtilmektedir. Çünkü bu belgede Asur Kolonileri Çağında, Anadolu’da küçük bölge krallıklarını eğemenliği altına alan bölgesel krallıkların varlığından bahsedilmektedir. Bu tarihi belgelerde, isimleri belirtilen krallıklar, ProtoHititler’in kurmuş oldukları krallıklardan oluşmaktadır. Bu krallkklar arasında bazen çok şiddetli mücadeleler meydana gelmiştir. Bu krallıklar arasında zaman zaman Anadolu’ya saldıran Asurlular’a karşı kendi aralarında bir takım ittifaklar olmuştur. Hititler’in Anadolu’daki ilk ittifaklar, Asur Kralı Naramsin’e karşı (M. Ö: 2645-2607) olmuştur. Asur kaynakları, bu ittifaklardan geniş bir şekilde bahsetmektedirler.
Tarihi kaynaklara göre; Tarihin aydınlanmaya başladığı M. Ö: 4000’li yıllarda, Anadolu’daki uluslarca kurulan, “Asur Kolonileri çağında”, Asur Kralı Naramsin’e karşı ittifak oluşturan ve Kapadokya’daki ProtoHititler’in öncülüğünde hareket eden 17 Anadolu krallığının isimleri şöyledir:
1-Hattina Krallığı: Antakya ve kuzey bölgelerinde bulunmaktaydı.
2-Kargamış Krallığı: Kuzey Fırat geçidi üzerinde bulunan bugünkü Cerablus Bölgesinde.
3-Sam’al Karallığı: Bugünkü Zincirli Bölgesinde.
4-Hilakku Krallığı: Toroslar ve Adana’nın kuzey bölgelerinde
5-Que Krallığı: Adana ve havalisinde. Asurlular, Kilikya ile Toroslar arasındaki bölgeye Kizzuwatna diyorlardı.
6-Mazaka Krallığı: Bugünkü Kayseri ve havalisinde.
7-Tabal Krallığı: Kayseri, Nevşehir ve Ürgüp bölgelerinde.
8-Gurgum Krallığı: Maraş ve Gaziantep bölgesinde.
9-Milidia Krallığı: Bugünkü Malatya İli ve havalisinde bulunuyordu. Darende İlçesi bu dönemde Milidia/Malatya Krallığının sınırları içinde bulunuyordu.
10-Kummuh Krallığı: Toroslar ile Seyhan ve Ceyhan ırmaklarının kaynakları lie Tilgarimmu (bugünkü Gürün İlçesi)havalisinde bulunuyordu. Kummuh/Kummani krallığı: TILGARIMMU (Bugünkü Gürün ilçesi ve havalisinde ve Malatya’ya yakın bölgelerde hüküm sürmekteydi. Gürün ilçesi M. Ö: 2645 yılında, yani M. Ö: 3000-2000’li yıllar arasında Kummuh Krallığı’nın içinde bulunmaktaydı. [115]
Kummuh Krallığı ise, yukarıda da belirtildiği gibi Kapadokya’da hüküm sürmekte olan Proto Hitit (Ön Hitit)ler’e bağlı bulunmaktaydı ve bunlarla ittifak halindeydi. [116]
Asur ticaret kolonileri çağında, kuzey ve güney Mezapotamya ile Anadolu arasındaki siyasi ve askeri ve ekonomik ilişkilerin kurulmasına yardım eden en önemli ticaret ve kervan yolu, kuzey Fırat ve Dicle vadisinden geçiyordu. Bu yol üzerinde, Hahhum, Şamuha, Tagamasa gibi şehirler bulunmaktaydı. Bunlar gerek büyüklük ve gerekse zenginlikleriyle merkezi bir konumda olmaları itibarıyle aynı derecede öneme sahip değillerdi. Bu yolun ticaret merkezi olmak üzere en büyük ve en zengini Kayseri yakınlarındaki Kaneş şehri idi. [117] Yukarıda adı geçmekte olan TAGAMASA şehri bugünkü GÜRÜN İLÇESİ’dir. [118]
M. Ö: 3000-2000’li yıllarda Kummuh/Kummani Krallığı sınırları içinde kalıyordu. Yine aynı dönemde Şamuha, Hurama, Tilgarimmu, Meliddu gibi bölgeleri de içine alarak Kaneş’e kadar uzanan ve Maraş bölgesindeki Gurgum Krallığı ile komşu olduğu söylenen Kummuh krallığı bu tarihlerde Proto Hititler’e bağlı bulunmaktaydı. Dolayısıyla Kummuh Krallığı sınırları içinde bulunan Gürün İlçesi, bağlı bulunduğu Kummuh krallığıyla birlikte M. Ö : 3000-2000’li yıllarda Proto Hititler’in hakimiyeti altında bulunmaktaydı. Hititler’in bölgedeki egemenliği bu tarihlerden sonra da devam edecektir. [119]

MEHMET ALİ ÖZ

Emrullah · 09-16-2008, 07:27 AM

emeğine sağlık

Benzeyen Konular
Konu:		Yazar	Cevaplar:	Görüntüleyenler:	Son Mesaj
	Minik Gürünlülerden Gürün Yanlama halayı	kangallı58	2	84	10-02-2008 04:10 PM Son Mesaj: retina
	İŞTE GÜRÜN BEYPINAR KÖYÜNÜN GURURU	vuslataozlem	1	167	09-18-2008 12:54 PM Son Mesaj: 34mekan58vatan
	CUMHURBAŞKANI ABDULLAH GÜL, GÜRÜN STANDINDA...	kangallı58	3	91	09-17-2008 10:34 AM Son Mesaj: kadirhan58
	Gürün Gökpınar Gölünün yenı Hali	kangallı58	4	174	09-16-2008 12:52 PM Son Mesaj: kangallı58
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-38	vuslataozlem	7	167	09-16-2008 07:30 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-1	vuslataozlem	1	59	09-16-2008 07:28 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ -2	vuslataozlem	1	38	09-16-2008 07:27 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-4	vuslataozlem	1	45	09-16-2008 07:27 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-5	vuslataozlem	1	44	09-16-2008 07:26 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-6	vuslataozlem	1	42	09-16-2008 07:26 AM Son Mesaj: Emrullah