Konu Görünümü | Doğrusal Görünüm

vuslataozlem · 08-23-2008, 12:32 PM

MİTANNİLER ZAMANINDA (M. Ö: 1600- 1380/137 Cool

GÜRÜN İLÇESİ
Mitanniler Devleti Zamanında (M. Ö: 1600-1380/137 Cool

Kizvatna Krallığı sınırları içinde (Mitanniler’in desteklediği Isuwalar ve Gaşgalar’ın işgali altında)
M.Ö. XV. Yüzyıla girildiğinde, Hitit Devleti’ne bağlı bulunan bölgesel krallıklar birer birer ayrıldığı gibi, komşu olduğu tüm ülkeler, Hitit Ülkesi’ni ele geçirmek için saldırmaya başladılar. Güneydoğuda Mitanniler, kuzeydoğuda ve doğuda Isuwalar, kuzeyde Gaşkalar ve güneybatıdaki Arzavalılar saldırıya geçtiler. Bu saldırılar, kral Arnuvanda ve kraliçe Aşmunikal zamanında da artarak devam etti. (M.Ö: 1380) ülkenin kuzeyinde (Karadeniz) yaşayan Gaşkalar, başkent Hatuşaş’a kadar gelerek her tarafı yakıp yıkmışlar, her girdikleri yeri yağmalamışlardır. Bu olay tarihi tabletlerde şöyle belirtilmektedir; “Gasbedilen şehirler arasında Nerik, Hurşama, Kaştama, Himuva, Zalpuva ve diğer şehirlerdir” denmektedir. Metnin bir yerinde de”.... Gaşkalar ta! Buraya(Hattuşaş’a)kadar geldiler. Tuhaşuna ve Tahantariya’yı kentlerini vurdular ve kapılara kadar indiler.” denmektedir.
Metinlerde geçen şehir isimlerinden “Hurşama” diger birçok metinde zikredilen şehirdir. Ki; genellikle tarihi kaynaklara göre, Kizvatna Ülkesi’nin diğer bir adıdır. TEGARAMA, yani Gürün İlçesi’nin güneyinde kurulmuş olan bir şehrin adıdır. Tarihi kaynaklarda, iki tane “Hurama” şehri vardır. Birisi, Malatya’ya yakın olanıdır. Diğeri ise; Şamuha ve Şarişşa (bugünkü Sarız İlçesi’dir)şehirlerine yakın olan çok büyük bir ihtimalle Hurman Çayı’nın bulundugu bölgede kurulmuş olan eski bir şehir olan Hurma/Hurama şehridir. Çünkü Hurma/Hurama/Hurşama kenti tarihi tabletlerde, her zaman Luhuzatia ve Razama şehirleri ile birlikte zikredilmektedir. Çünkü bu şehirler, Hurma/Hurama kentine çok yakın bir mesafede bulunmaktaydılar. Metinlerde geçen ve Gaşkalar’ın hücum ederek istila etmiş oldukları “Tahantariye” kenti bugünkü Darende İlçesi’dir. Yukarıda belirtildiği gibi iki tane Hurama şehri olduğu gibi iki tane de Şarişşa kenti olması muhtemeldir. Birisi tarihi tabletlerde Şasişina olarak diğeri de Şarişşa olarak zikredilen Hitit şehirleridir. Şarişşina bugünkü Sarız ilçesidir. Diğeri ise Kızılırmak ile Fırat arasında aranması gerektiğini belirttiği Şarişşa kentidir. Bu kent ise Altınyayla ilçesinin sınırları içinde ve Ulaş ilçesine 25 km. uzaklıkta, yeni keşfedilen ve halen kazı yapılan Hitit şehridir.
Tarihi tabletlerde geçmekte olan “Tuhaşuna” şehri ise, Hititçe’de “-uşna” ekiyle türetilmiş bir şehir adıdır ki, bu da bugünkü “Tohma” ismiyle eşitlenebilmektedir. Metinlerde geçen ve Gaşkalar’ın hücum etmiş oldukları belirtilen “Tahantariya” kenti ise, bugünkü Darende Ilçesi’dir. Metinde geçen “...Tahantariye/Darende şehrini vurup kapılara kadar indiler..” ifadesiyle, Hitit Ülkesi’nine güneyi ve dogu sınırları, büyük ihtimalle “Kilikya Kapıları” ifade edilerek Asur ülkesine giden ticaret yolunun geçmiş olduğu Tohma Vadileri’nin bulunduğu bu bölge tarif edilerek, bütün bu bölgelerin Gaşka saldırılarına maruz kaldığı anlatılmaktadır. [127]
Başka bir tarihi kaynakta ise; “Hitit Ülkesi’nin kuzeyinde Gaşgalar saldırırken, güneybatıda Arzavalılar’ın, kuzeydoğuda Azziler’in ve doğuda da Isuwalar’ın Hitit Ülkesi’ne saldırmış oldukları belirtilerek, bu saldırılar esnasında Malatya yakınlarındaki Şamuha’yı ele geçirdikleri, Isuwalar’ın, Sivas’ın en güneyindeki ilçesi Tegarama’yı ele geçirmiş oldukları belirtilmektedir. Yine aynı tarihi kaynaklar, bu saldırırların Mitanniler’in teşviki ve yardımıyla olduğu açıklanmaktadır. [128]
Bu saldırılar, Hitit Kralı II. Hattuşuli’ye ait belgelerde şöye anlatılmaktadır; “Hatti memleketleri düşmanları tarafından tüm yıkıldı.; bir yandan Kaşkalı düşman, öbür yandan aşağı ülkeden düşman Arzava geldi ve bu da Hatti memleketlerini tahrip ederek Tuvanuva’yı(Tyana=Bor) sınır yaptı. Sonra Azzi(Erzurum bölgerinden) düşman geldi, o da yukarı memleketleri yaktı ve Şamuha’yı sınır yaptı. Işuwa’dan(Doğuanadolu) düşman geldi ve Tegarama’yı yıktı ve Kizzuwatna’yı sınır yaptı.....Ve hattuşa kenti de tahrip edildi.”
M. Ö: XV. Yüzyıldan itibaren Geç Hitit Devleti’nin hakimiyetinde olan ve siyasi yönden Hititler’e, kültürel yönden Mitanniler’e bağlı olan Kizvatna Krallığı, Hititler ile Mitanniler arasında tampon bir devlet haline gelmiştir.
Kizvatna Kralı zaman zaman Hitit devleti’nin yanında yer alırken, çoğu zaman da Mitanniler yönünden hareket etmekteydi. Hatta bu dönemde bir ölçüde Kizvatna Krallığını Mitanniler’e bağlı bir bölgesel krallık olarak saymak mümkündür. Gaşgalar, Azzililer ve Isuvalar’a karşı korumak ve bu saldırılardan dolayı yağmalanmakta olan bu bölgeleri kurtarmak maksadıyla bunlara destek veren Mitanniler’le birlikte hareket etmekteydi.
Bu nedenle, Gürün ve havalisi bu dönemde siyasi bağlamda Geç Hitit Devleti’ne, kültürel yönden Mitanniler’e bağlı Kizvatna Krallığının hakimiyeti altında bulunmaktaydı. Kizzuwatna Kralı bu dönemde Tegarama bölgesini Hitit topraklarından saymış oldukları için bu dönemdeki haritada Kizvatna Krallığı’nın sınırları içinde ve Kizzuwatna Krallığı’nı da Mitaniniler’e bağlı olarak göstermiş bulunuyoruz. [129]
Zaman zaman Hitit Devleti’yle, zaman zaman da Mitanniler’le birlikte hareket etmekteydi. Başta Tegaramma bölgesi (Gürün ve Darende bölgesi) olmak üzere Malatya’ya kadar olan tüm sahalar kendisine bağlı olan Kizzuwatna Krallığı, Gaşga, Azzi ve Isuwalar’ın saldırılarına karşı, topraklarını korumak ve bu saldırılardan kurtarmak maksadıyla bu devletlere destek veren Mitanniler’le birlikte hareket etmekteydi. Fakat Mitanni Kralı, Kizvatna Kralı’na güvenmedigi için, Hitit Devleti’nin güçsüz durumundan da yararlanarak, Hititler’e bağlı olan Kizzuwatna Krallığı’na saldırdılar. Kizzuwatna Bölgesini kısa bir sürede egemenlikleri altına almayı başardılar.
Böylece Hitit Ülkesini, her taraftan düşmanları saldırarak ülke topraklarını birer birer ele geçirmeye başlamışlardı. Bu dönemde Hitit Devleti’nin varlığı bile tehlikeye düşmüştü. Çünkü batı ve güneybatı Anadolu’da kendilerine Trako-Fryg denilen, türlü adlar taşıyan çeşitli boyların, özellikle de Muşkiler’in saldırılarına hedef olmuştur. Hitit Devleti’nin başında bulunan krallar, bu saldırıları durduramadıkları gibi, kendi soylarından olan Mitanniler (Hurriler)’in her türlü nüfuzu altında kendilerini kurtaramamamışlardır.
Hititler, bu dönemde Anadolu’daki hakimiyetlerini tamamiyla kaybetmeye başlamışlardı. Hititler’in bu güçsüz ve zayıf durumu, M. Ö: 1380-1346 yılları arasında krallık yapmış olan I. Subbilulima zamanına kadar devam etmiştir. Bu nedenle özellikle, Malatya’dan Tegarama’ya kadar olan başta Tahantariye (Darende) olmak üzere Kizvatna Krallığı’na bağlı tüm bölgeler, Azziler ve Isuwalar’ın saldırılarıyla ele geçirilmiştir. (Bakınız harita: 9. ) Azziler ve Isuwalar’ı Mitanniler desteklemiş oldukları için, M. Ö: 1600-1380 yılları arasında, tüm bu bölgeler Mitanniler’in eğemenliği altına girmiştir. [130]

MEHMET ALİ ÖZ

Emrullah · 09-16-2008, 07:26 AM

emeğine sağlık

Benzeyen Konular
Konu:		Yazar	Cevaplar:	Görüntüleyenler:	Son Mesaj
	Minik Gürünlülerden Gürün Yanlama halayı	kangallı58	2	84	10-02-2008 04:10 PM Son Mesaj: retina
	İŞTE GÜRÜN BEYPINAR KÖYÜNÜN GURURU	vuslataozlem	1	167	09-18-2008 12:54 PM Son Mesaj: 34mekan58vatan
	CUMHURBAŞKANI ABDULLAH GÜL, GÜRÜN STANDINDA...	kangallı58	3	91	09-17-2008 10:34 AM Son Mesaj: kadirhan58
	Gürün Gökpınar Gölünün yenı Hali	kangallı58	4	174	09-16-2008 12:52 PM Son Mesaj: kangallı58
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-38	vuslataozlem	7	167	09-16-2008 07:30 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-1	vuslataozlem	1	58	09-16-2008 07:28 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ -2	vuslataozlem	1	38	09-16-2008 07:27 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-3	vuslataozlem	1	43	09-16-2008 07:27 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-4	vuslataozlem	1	45	09-16-2008 07:27 AM Son Mesaj: Emrullah
	GÜRÜN İLÇESİ TARİHİ-6	vuslataozlem	1	42	09-16-2008 07:26 AM Son Mesaj: Emrullah