SAYGI ANLAYIsI

Saygi kurallari insanlarin birlikte yasama zorunlulugu sonucu sekillenmis olmali. uyle ya baskalariyla birlikte yasayacaksiniz, komsulariniz olacak, alis veris edeceksiniz fakat ayni zamanda onlarin zararindan, serrinden de emin olacaksiniz. Bu durum zorunlu bazi davranis kaliplari gelistirmeye neden olur. Uygulanis bicimi cografya ve kulture gore degisse de dunyanin her yerinde insanlarin uydugu ve baskalarindan bekledigi tavirlar, duruslar vardir.Gorkemli bir imparatorluk gecmisine sahip olmanin verdigi terbiyeden olsa gerek bizde saygi kurallari ve sayginin gosterilis sekli de zenginlik sergilemektedir. Dune kadar insanlar bu terbiye kurallarini sergiledikleri olcude sayginlik kazanir. istanbul beyefendisi, istanbul Hanimefendisi seklinde adlandirilirdi.

Eskiler saygiyi insan olmanin bir geregi olarak gorur ve her insana saygi gosterirdi. Saygida esas alinan kriter para veya statu degil insan olmakti. uok cok yas kriterine riayet edilir ve insanlar kendisinden birkac ay buyuk oldugunu bildikleri kisilere bunu fark ettirici sekilde davranirlardi. Yasca buyuk olanlar da musfik olmak, anlayis gostermek ve fevri davranmamak gibi sorumluluklar altindaydi.

Baskalari icin ayaga kalkmak temel bir saygi ritueli olarak dunyanin her yerinde bilinen bir davranis sekli olmakla birlikte gecmiste bizde daha yaygin oldugunu soylemek mumkun. insanlar birbirlerini mutlaka ayakta karsilar, biri ayrilirken digeri mutlaka ayaga kalkardi. Uzatilan bir elin oturur halde tutulmasi, bir tebrikin veya selamin oturarak alinmasi saygisizlik addedilirdi.

surasi bir gercektir ki saygi insani iliskilerin olmazsa olmazidir. Buna hukukta -non bis in idem- denir. insanlar onlara saygi duydugumuz olcude sevilip katlanilabilir. Baskalarini sevmek zorunda degiliz ama onlara saygi gostermek zorundayiz. Ancak bu sekilde olursa insan insanin kurdu olmaktan cikar. insan insanin zaruretidir, insan insanin sevgilisidir, insan insanin -non bis in idem-idir.

uzerinde oturdugumuz muhtesem kultur birbirimize karsi tavrimizin nasil olacagini ortaya koymustur aslinda. Saygiyi sekli bazi kurallara baglamistir. Bu tavirlar karsimizdaki insana ona deger verdigimizi, onun da bu degeri hak etmek icin ugrasmasi gerektigi mesajini verir.

Zamanenin ruzgari felegin carkini cevirmeye basladigindan beri saygi kurallari da alt ust oldu. simdilerde insanlar yine birbirine ayaga kalkiyor ama ancak para ve statu sahibi olana- Yine konuklarini kapiya kadar geciriyorlar ama bu kez ancak para ve statu sahibi olanlari. Evet, insanlar birbirilerine gulumseyerek iyi gunler diyor, uzatilan el icin ayaga kalkiyor, selamini esas durus vaziyetinde aliyor ama ancak para ve statu sahibi olanin.

iste o an bizim saygi dedigimiz kavramin adi murayilik, dalkavukluk, tabasbus, igrenclik, soytarilik olup cikiyor.

Rahmetli General ismail Berkok icin anlatilir. Kendisini ziyarete gelen bir askeri yetkiliyi oda kapisina kadar gecirir, hemen akabinde gelen ayaklari ciplak, elbisesi paramparca olmus bir faytoncuyu evin disina kadar ugurlar. Sebebini soranlara ilk konuk yasca kendisinden kucuk oldugu icin disari kadar ugurlanmasi durumunda konugunun ezilecegini, ikinci konugun da yasca buyuk oldugundan dolayi disari kadar ugurlanmamasi durumunda fakirliginden dolayi kendisine saygi gosterilmedigini dusunebilecegini soyler.

simdi ortalik toz duman- odama giren biri icin ayaga kalkacak olsam yahu ne diye zirt pirt ayaga kalkip duruyorsun diyorlar. iste o zaman bir baska diyardan gelmis bir ecnebi gibi hissediyorum kendimi oz memleketimde. Yillar once amcam icin ayaga kalkmadigim gerekcesiyle beni azarlayan rahmetli yengem geliyor aklima, hala benim icin yerinden kalkmaya davranan annemi hatirliyorum.

-Sana saygi gosteren kisi kuyunu kazmaz--

emegine saglik

TEsEKKuR EDERiM

sevgide serbestlik,
saygida mecburiyet vardir.

ellerine saglik

tesekkur ederim