sEMSi (sEMSEDDiN-i) SiVASi (1520 - 1597)
Tokat'in Zile ilcesine bagli Silis koyunde dogan semseddin Sivas'a, alim ve mutasavvif bir sairdir. Babasi Seyyid Mehmet Ebulberekat'tir.
Ahmet Yesevi'nin Horasan Erenleri Zinciri'nden olan Ebulberekat Horasan'dan Anadolu'ya kirk kadar sofisi ile gelmisti. (Bazi kaynaklarda 28 sofisi ile geldigi belirtilir.) Kendisi Huseyini oldugu icin seyyid lakabini almistir.
Halk arasinda sems'ul Aziz veya esmerliginden dolayi Kara sems denilen sairin asil adi Ahmed, kunyesi Ebu's-sena lakabi ise semseddin'dir. siirlerinde semsi mahlasini kullandi. Ebulberekat'in dort oglundan biri olan semseddin Ahmed, yedi yasinda babasi ile Amasya'ya giderek seyh Muslihiddin 'in sevgisini kazandi. Ardindan Tokat'a giderek Arakiyecizade semseddin Efendi ile seyh sirvani'den ilim tahsil etti. Daha sonra istanbul'a giderek ilmini daha da derinlestirdi, muderrislige yukseldi. Bir gun kazaskeri ziyarete gittigi zaman mevki isteyenlerin kuculmelerini gorerek uzuldu ve tasavvufa yoneldi. Devrinde buyuk sohrete kavusan semseddin Ahmed, hac gorevini ifa etti. Donusunde tekrar istanbul'da Zile ve Tokat'tan sonra Sivas Valisi Hasan Pasa tarafindan yaptirilan Meydan Camii'nde goreve baslamak uzere Sivas'a geldi. Sivas'ta cok sayida ogrenci yetistirdi. Hayveti Tarikatinin semsiyye konulu kurdu. Seksen yila yakin omrunu ilme, ogrenci yetistirmeye, eserlerini yazmaya ve irsadlarda bulunmaya vakfetti, unu Sivas'in disina da yayildi. III.Mehmet ile Egri seferine katildi. Din, devlet ve millet butunlugune yurekten inanmis bir kimse idi. Devletin bekasi icin yasinin ilerlemis olmasina bakmadan, padisahtan davet geldiginde "isittik, itaat ettik, zaten biz her an hazirlikliyiz. Bismillah, hemen gidelim" diyerek yollara dustu. 1597 (H.1006) yilinda vefat etti ve Meydan Camii'nin kuzey tarafinda bulunan turbesine defnedildi.
Nuh felek semsi toplandi nur ile olumune dusurulen tarihlerden biridir. Soyundan gelen Abdulmecit Sivasa, Abdullahad Nuri, Ahmed Suza ve Recep Kamil de guclu mutasavvif sairlerdir. Dergahin son sairi seyh Ahmed Guneren (Rindi)dir. Yazmis oldugu kirka yakin eserde, yuksek bir din kulturune sahip oldugu gorulen semseddin Sivasa, Arapca ve Farsca'ya da cok iyi vakiftir. siirlerini tasavvufi fikirlerini ifade etmek ve yaymak amaciyla yazmis olup, siiri bir vasita olarak gormustur. Duygu ve dusuncelerini icten ve ozlu bir sekilde ifade etmis, aruz ve hece vezni ile soyledigi siirlerinde Allah ve Hz.Peygamber sevgisini dile getirmistir. Bestelenmis bir cok ilahisi bulunan semseddin Sivasa, Mevlid de kaleme almistir. semsi'nin mevlidi bastan basa tasavvufa bir eserdir, gunumuzde de okunmaktadir. siirlerinden bazilari didaktik ozellikleri dolayisiyla halk arasinda ezbere bilinen semseddin Sivasa'ye, Sivas halki sevgi ve hurmetleri dolayisiyla sems'ul-Aziz adini da vermis, onu Sivas'in manevi koruyucularindan addetmistir. Turbesi evliya kabri olarak ziyaret edilen semseddin Sivasa ile ilgili olarak cesitli menkibeler de halk arasinda butun canliligi ile yasamaktadir.