sOKLARDA iLK YARDIM



sOK NEDiR?

Kelime anlami SARSILMA demektir. Dolasim sistemindeki kanin cesitli nedenlerle azalmasi, hucrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucu ortaya cikar.



BELiRTiLERi:

Kaza yerinde sessiz, sakin, hic hareket etmeyen bir yaralinin suuru genelde yerinde olmayabilir.

Rengi soluk, Vucudu soguk ve terli, Gozleri goz cukuruna batmis sekilde, sanki burnu sivrilmis gibidir.

Nabiz zayiftir ve hizlidir. Solunum hizlanmistir.



YAPILMASI GEREKENLER:

- Uygun bir yere sirt ustu yatiriniz.

- Etrafindaki kalabaligi dagitiniz.

- Az hareket ettirmeye calisiniz.

- Beynin kan dolasimini ve calismasini kolaylastirmak icin, basta kanama yoksa basi asagi getirip, ayak ucunu kaldiriniz.

- Yakasini, kemerini, gomlegini gevsetiniz.

- Solunum yolu tikanikligi varsa gideriniz.

- Gerekirse yapay solunum ve kalp masaji yapiniz.

- Kanamasi varsa kanamayi durduracak onlemi aliniz.

- Kirik varsa tahta parcasi ile tespit yapiniz.

- Soluk almakta gucluk cekiyorsa bas ve gogus kismini hafifce yukseltiniz.

- ihtiyac durumunda dudaklari ve dili birkac damla su ile islatiniz.

YARALANMALARDA iLK YARDIM





YARA NEDiR?

uesitli nedenlerle vucut dokularinin butunlugunun bozulmasi yada bir kisminin kaybina YARA denir. Yaralar 2 sekilde gorulebilir:

Acik Yaralar, Kapali Yaralar.



AuIK YARALAR:

Deri yuzeyinde gorulebilen yaralara Acik Yaralar denir.

Siyrik seklindeki yaralar.

Kesik seklindeki yaralar.

Delici yaralar.

Ezici yaralar.

Yirtilma seklindeki yaralar.

Atesli silah yaralari.

Isirma yaralari.

Yanik yaralari.



KAPALI YARALAR:

Deri yuzeyinden gorulmeyen, deri alti doku yaralanmalarina Kapali Yara denir.



YARALANMALARDA iLKYARDIM:



YAPILMASI GEREKENLER:

Yaraliyi emniyetli bir yere alarak oturtunuz veya yatiriniz.

Varsa once kanamayi durdurunuz.

Ellerinizi sabunlu su ile yikayiniz.

Yara uzerindeki varsa giysileri dikis yerinden sokunuz veya kesiniz.

Yara cevresinde varsa killari temizleyiniz.

Yara uzerine pansuman koyduktan sonra yara etrafini sabunlu su ile temizleyiniz ve yaraya degmeyecek sekilde tenturdiyot surunuz.

Yara kirli ise pansumani kaldirip, yarayi merkezden dis cevreye dogru ilik sabunlu su ile yikayiniz.

Yara uzerine pansuman koyup, sargi bezi ile sariniz.

Yarali kismin altina kalin karton vb. koyup sararak tespit ediniz, dinlendiriniz.

Agriyi, sisligi ve morlugu onlemek icin o bolgeye havluya sarili buz koyunuz.

Yara icinde batik cisimler varsa, simitcik yapip koyunuz ve sargi bezi ile sariniz.



YAPILMAMASI GEREKENLER:

Yara uzerine tenturdiyot ve benzeri antiseptik surmeyiniz.

Yara uzerine yara tozu, pudra, merhem, kul, tutun vb. seyler koymayiniz.

Yara uzerine pamuk koymayiniz.

Batmis olan cisimleri cikartmayiniz.

Yaraya ve pansuman malzemesine el surmeyiniz.


BURKULMALARDA iLK YARDIM



BURKULMA NEDiR?

Bir eklemin etrafindaki baglarin, eklem kapsulu ve diger yumusak doku yapilarinin; eklemin normal hareket genisliginin otesinde zorlanmasina BURKULMA denir. Eklemde sislik, agri, morluk olur. Bu yapilar normalden fazla gerilebilir. Hatta yirtilabilir. Hareketler agrilidir.

Burkulmus eklemi hareket ettirmeyiniz.

O eklem uzerine yarim saat havluya sarili buz torbasi koyunuz.

Burkulmus ayagin uzerine basilmaz. Koltuk degnegi kullaniniz.

Burkulmus ayagin altina 4-5 yastik koyarak kalp seviyesinin uzerine kaldiriniz. Burkulmus yeri sarkitmayiniz. sislik, kanama ve agri olabilir.

Burkulma kolda ise, kolu kalp seviyesi uzerinde olacak sekilde tulbentle kolu boyuna asiniz. Kesinlikle sicak havlu yada termofor uygulamayiniz. sisligin artmasina yol acacaktir. Burkulan eklemi ovmayiniz. Dinlendiriniz.

Elastik sargi ile sikmayacak sekilde sariniz.

Parmaklarinizi oynatarak kaslarinizi calistiriniz.

Boylece kaslarin pompalayici etkisi ile sisligin azalmasina calisiniz.

Her burkulmanin altindan bir kirik, cikik ya da eklem bagi yirtigi cikabilecegini unutmayiniz.

Bir ortopedi ve travmatoloji klinigine goturunuz ...


KANAMALARDA iLK YARDIM


KANAMA NEDiR?

uesitli nedenlerle kanin damar disina cikmasina KANAMA denir. Yetiskin bir insanda 5-6 kg. kan vardir. 1-1.5 kg. kan kaybeden bir insanin hayati tehlikeye girer.

O HALDE KANAMALARI HEMEN DURDURMAK GEREKiR.



iu KANAMALAR:

ic organlardaki dokulari besleyen kan damarlarinin yirtilmasi ,zedelenmesi sonucu kanin damarlardan vucut bosluklarina akmasidir.

ic kanamalar 2 sekilde olur.

Gozle gorulebilen : Akciger, mide, bagirsaklar, bobrekler vb. kanamalar.

Gozle gorulmeyen: Karaciger, dalak, pankreas vb. kanamalar.

ic kanamalar kisiyi olume goturebilir.

Bulgulari:

- Bayginlik hali, bas donmesi vardir.

- Huzursuzluk vardir.

- Yuzde, dudaklarda ve parmak uclarinda solukluk vardir.

- Deri, nemli ve soguktur.

- Susama hissi vardir.

- Nabiz hizli ve zayiftir. Guclukle hissedilir.

- Solunum hizlidir.

- Sanki hava alamiyormus gibi his (hava acligi) olur.

- suur azalir ve en sonunda suur kaybolur.



YAPILACAK iLKYARDIM:



- Yarali sirt ustu yatirilir.

- Bas yana cevrilir.

- soka karsi tedbir alinir.

- Agizdan icecek madde verilmez.

- Sarsmadan ambulans veya sedye ile hastaneye goturulur.



DIs KANAMALAR:

Kanin damardan vucut disina cikmasidir. Genellikle yaralanmalar sonucu olur. Atardamar, toplardamar, kilcal damar kanamalari seklindedir.



DIs KANAMALARI DURDURUCU YuNTEMLER:

Parmakla Basinc Yapma : Yara ufak ve kanama az ise, yara uzerine temiz bir bez ya da pansumanla BASTIRIN

KALP KRiZi ve ilk yardimi

Kalp krizi yasami tehdit eden acil bir durumdur. Kalbi besleyen ana damarlarin daralmasi veya tikanmasina bagli olarak kalbin bir bolumune yeterli kan ve oksijen gitmemesi sonucu olusur. Eger bu kan ve oksijen yetersizligi uzun surerse kalp kaslarinin bir bolumu olur.

Kalp krizi belirtileri, asagidakilerden birkacini ya da hepsini icerebilir. Santral gogus bolgesinde aniden gelen ve ezici bir basincla hissedilen, sabit, 20 dakika veya daha uzun suren, kola, omuza, boyuna, ceneye, sirt ortasi ve mideye vuran gogus agrisi, asiri terleme, bulanti, kusma, yogun halsizlik, akinti, korku, soluk mavimsi gri deri rengi, mavi tirnaklar ve nefes darligi. Kalp agrisi hazimsizlikla karistirilabilir. Eger agrinizin sebebinden emin degilseniz guvende olmak icin kalp krizi gibi ele alin. En yakin acil saglik kurulusunu arayin ve asagida verilen ilkyardim talimatlarini uygulayin.

Kalp krizi tedavisi, hastanin bilincinin kapali ya da acik olmasina gore degisir.

A)Bilinci Kapali, Nefes Almayan Hasta:

En yakin acil saglik kurulusunu arayin, daha sonra mudahaleye baslayin. Kisiyi sert, rahat bir yere sirtustu yatirin. Elinizi hastanin cenesine koyup yukari kaldirirken diger elinizi hastanin alnina koyup asagi bastirarak basini arkaya yatirin.
Hastanin alnindaki elinizin bas parmaginiz ve isaret parmaginizla hastanin burun deliklerini kapatin. Derin bir nefes alin. Agzinizi hastanin agzi uzerine sikica bastirin ve iki yavas, derin nefes verin. Arada tekrar derin bir nefes alin ki hastaya taze hava verebilesiniz. Gogus kafesinin yukseldigini gorene dek hava uflemeye devam edin.
Hastanin gogsu yukseldiginde hava vermeyi durdurun. Agzinizi cekin ve basinizi hastanin gogsune dogru cevirin. Boylece kulaginiz hastanin agzinin uzerinde olacaktir. Hastanin akcigerlerinden hava cikisini kulaginizla hissedin ve dinleyin ayrica gogsun alcaldigini gozlemleyin. Bu solunum islemini her 5 saniyede 1 nefes vererek surdurun.
Kisinin bilek ya da boyun atardamarini 5-10 saniye boyunca nabiz icin kontrol edin. Eger nabiz yoksa, kalp masaji egitimi aldiysaniz kalp masajina baslayin. Suni solunum kalp masaji sirasinda da surdurulmelidir. Bu islemi tibbi yardim gelinceye ya da hasta nefes almaya baslayincaya kadar surdurun.

Bilinci Acik Hasta:

En yakin acil saglik kurumunu arayin, ilgiliye olasi bir kalp krizini ve oksijen ihtiyacini iletin.
Hastayi nazikce oturtun ya da yan oturur pozisyona getirin. Yatmak nefes almayi zorlastirir.
uzellikle boyun cevresindekiler olmak uzere giysileri gevsetin. Hastayi bir battaniye ya da palto ile sararak sicak tutun.
Hastayi sakinlestirin ve rahatlatin ama herhangi bir sey yedirip icirmeyin.
Eger ambulans bulunamiyorsa hastayi en yakin hastanenin acil servisine goturun.
Bilincsiz hasta kendine gelirse ve solunumu baslarsa yukardaki adimlari izleyebilirsiniz

ALINTIDIR...